Terre commune (déclaration anti-guerre arménie / azerbaidjian)

Lors de la lecture de tels textes, il est nécessaire de prendre en compte, tout d’abord, que leur impact réel est insignifiant, même par rapport aux déclarations même les plus impuissantes du Groupe de Minsk de l’OSCE ou d’autres organisations internationales. Cela signifie que le but de ces textes n’est pas de fournir une influence concrète mesurable, mais de proclamer des principes visant le présent et l’avenir, de clarifier les positions d’individus et de collectifs qui étaient impuissants dans le passé mais ne peuvent plus reculer devant la lutte à mener.

Cette lutte est menée contre l’inégalité, l’oppression, les États-nations, la logique des aspirations impériales, les conflits armés réguliers, les systèmes autoritaires qui violent la dignité humaine, oppriment et excluent.

La lutte pour mettre fin immédiatement au conflit armé arméno-azerbaïdjanais – qui complète une longue chaîne d’affrontements armés et de massacres et pogroms -, pour éliminer la menace de nouvelles guerres n’est pas seulement anti-guerre, elle fait partie de la lutte anticoloniale, anticapitaliste et antifasciste. Malheureusement, cette lutte s’est abattue sur notre génération en même temps deux guerres à grande échelle et à une épidémie mortelle.

La rédaction d’un tel texte implique, entre autres, la capacité de s’abstraire de l’actualité dans une certaine mesure et de considérer la réalité plus largement, alors que le massacre qui se déroule actuellement avec la participation de milliers de personnes des deux côtés ne nous permet pas de nous éloigner de la guerre.

Cette guerre a commencé le 27 septembre sur ordre des élites politiques d’Azerbaïdjan, avec le plein patronage et le soutien des autorités turques. Cependant, cette guerre est une continuation prévisible de la guerre de 1994, qui s’est ensuite gelée mais sans que la paix ait été apportée ; la continuation d’un long processus de négociations vides et secrètes qui traînent pendant des décennies, les intérêts économiques et de classe des élites d’Azerbaïdjan et d’Arménie, le chauvinisme et la prédominance de l’opportunisme politique sur les vies humaines, l’isolement des sociétés les unes des autres, tout cela a créé un vide et extirpant la vision d’une coexistence pacifique.

Nous devons admettre que ni la gauche (les socialistes) ni la droite (les libéraux) n’ont pu opposer quoique ce soit à ce langage xénophobe qui rendait impossible l’obtention de résultats tangibles dans les négociations. L’illusion de Kocharian [ultra nationaliste et autoritaire, premier président du Haut Karabakh de 1994 à 1997, premier ministre arménien de 97 à 98, président d’Arménie de 1998 à 2008] sur l’incompatibilité génétique des Arméniens et des Azéris a été présentée comme un fait incontestable et pris pour acquis par beaucoup.

Les deux anciens empires [Russe et Turc] menant les politiques les plus agressives de la région, à leur tour, ont préparé un terrain fertile pour cette guerre. Les deux dictateurs qui ont pris le pouvoir aux peuples de Russie et de Turquie parlent la même langue, en gardant à l’esprit comme guide les cartes des empires déchus du passé.

Est-ce que Nikol Pachinyan [Actuel premier ministre d’Arménie] et de son parti du Contrat Civil (KP), arrivé au pouvoir en 2018 à la suite du mouvement populaire de masse appelé « la révolution de velours », n’ont pas été affectés par les produits d’une machine de propagande vieille de plusieurs décennies. Bien sûr q’ils ont aussi été touchés. Un exemple frappant de cela est la déclaration de Nikol Pachinian faite à Stepanakert : « L’Artsakh, c’est l’Arménie, point final ».

Nous sommes convaincus que des négociations de fond et transparentes, faites de concessions bilatérales, guidées par l’impératif d’assurer une paix durable en restaurant la justice, il aurait été possible d’éviter une tragédie. Mais l’histoire ne reconnaît pas le mot «si» et ne revient pas à son point de départ – permettant à nouveau de choisir entre la paix et la guerre.

La guerre change radicalement les gens, leurs perceptions et leur discours sur la paix.

Dans le contexte de la guerre, un nouveau discours se forme, qui se répand simultanément en Azerbaïdjan et en Arménie : « nous ne laisserons pas la guerre en héritage aux générations futures. ». C’est ce que disent les Azéris et les Arméniens qui se portent volontaires pour la guerre. Un manuel d’histoire mythifié, la douleur et les traumatismes personnels ou collectifs, présentés à travers la provocation médiatique – unilatéralement, toujours ceux perpétrés par l’autre côté – et l’horizon des événements circonscrit dans le cadre de l’État-nation : tout pousse vers le choix la voie de la guerre, de la destruction ou de l’autodestruction.

Mais nous choisissons consciemment la paix.

La responsabilité politique des pertes et des destructions incombe à celui qui choisit la guerre. Dans le même temps, toutes les forces anti-guerre, individuellement ou collectivement, doivent exiger l’enquête sur tous les crimes de guerre que toutes les parties commettent et la traduction en justice de tous les responsables. La première étape pour rejeter la guerre est d’affronter, reconnaître et d’assumer la responsabilité de toutes les atrocités.


En raison de l’influence des médias de propagande, ces atrocités se sont transformées en un nouveau type de barbarie. L’humiliation des morts et des soldats blessés, le massacre des prisonniers de guerre, la profanation des cadavres ne sont pas seulement les compagnons de la guerre sur le champ de bataille, mais aussi une marchandise dans les médias de masse. Les gens ordinaires, qui produisent en un instant des informations pour la société de consommation, se tournent vers les «gens», «Dieu», «amis», «parents» et «ancêtres», dont ils auraient hérité la glorieuse mission de mener une guerre sainte.

En plus de la propagande d’Etat, de ses récits mélodramatiques de guerre et ses images «érotisées » de jeunes soldats, les images réelles, obscènes et pornographiques des crimes de guerre sont bien réelles. Comme une drogue illégale, ces images se propagent d’ami en ami. Pour ceux qui sont à l’arrière à la recherche d’informations sur leurs proches cette drogue, qu’elle soit dans un emballage d’Etat ou produite par des amateurs, d’état devient un moyen de retarder l’apathie due aux crises d’anxiété et d’euphorie. C’est ainsi que la violence et les massacres sont normalisés, ce qui, avec les munitions et mines non explosées, restera avec nous après la guerre.

Nous n’étions pas prêts à croire que cette nécrophilie particulière ferait si vite partie des bulletins d’actualité quotidiens des deux pays. C’est le nouveau langage du génocide qu’il nous faut exclure et éliminer.

L’une des premières étapes de la construction de la paix après la guerre doit être (et c’était précisément l’omission des nouvelles autorités arméniennes ces deux dernières années) la reconnaissance claire des droits des deux peuples. Parallèlement à la demande de reconnaissance du droit à l’autodétermination et à la sécurité des Arméniens du Haut-Karabakh, il faut replacer les droits de la population azerbaïdjanaise expulsée des territoires adjacents au Haut-Karabakh à la suite de la guerre de 94, et les faire accepter en Arménie et par les Arméniens de la diaspora. C’est cela qui nous permettra de parler de la restauration des droits des réfugiés arméniens et azerbaïdjanais qu’ils soient d’Arménie, d’Azerbaïdjan et de la NKAO (ancienne région autonome du Haut-Karabakh) même !! . Même dans les jours difficiles de la guerre, nous devons nous rappeler que les zones indiquées sur les carte abritent les maisons de personnes réelles, des maisons perdues et détruites pour de nombreux Arméniens et Azérbaïdjanais.

Parler des droits des réfugiés n’implique pas une division entre groupes d’importance primaire et secondaire : quels que soient leur appartenance ethnique, leur pays de résidence et leurs relations les uns avec les autres, ces personnes – victimes du nationalisme et de la guerre – sont les otages d’un conflit non résolu.

Aujourd’hui, pendant la guerre en cours, il est difficile de parler de la manière dont il est possible de parvenir au rétablissement complet et simultané des droits des réfugiés et d’assurer leur sécurité personnelle, mais ceux qui défendent la paix et la justice doivent admettre qu’ignorer les droits violés continue une injustice qui favorise la haine mutuelle. Les territoires adjacents à l’ancienne région autonome du Haut-Karabakh ont été utilisés après l’occupation comme un levier pour obtenir un statut, comme une monnaie d’échanges dans les négociations. Les territoires en échange du statut. Ce n’est que par la suite, guidés par un opportunisme politique croissant, que l’élite et l’intelligentsia nationaliste a formulé que ces territoires étaient une garantie de sécurité (et la réalité tragique d’aujourd’hui vient réfuter catégoriquement cette illusion), puis comme une terre sacrée pour laquelle du sang avait été versé. Comme si les gens mouraient d’envie de perpétuer la guerre. Ce changement de discours est aussi le résultat de l’appropriation capitaliste de ces territoires. Quelle proportion de la population de ces terres vit sur le territoire qui est une propriété privée de quelques-uns, et est devenue servante de ces propriétaires ? Les mètres carrés restitués par la guerre déclenchée par l’Azerbaïdjan deviendront-ils un foyer pour toutes les personnes expulsées pendant la première guerre ou bien un nouveau sanctuaire entre les mains des anciens propriétaires ?

Nous avons tous subi une défaite face au capital et à  la puissance indéniable des idéologies bourgeoises qui le sanctifient. Alors que la terre est la propriété du capitaliste, les idéologues nourris par la poche du capital ont transmis avec un accent convaincant l’idée fausse que la terre était propriété de la nation, qu’elle soit arménienne ou azerbaidjanaise. La terre a ainsi acquis une nationalité, des frontières, des clôtures. Les droits de propriété sont sanctifiés.

Nous admettons que nous n’avons pas eu le courage de remettre cela en question. En restant dans la forteresse assiégée de l’identité nationale, nous avons permis de discréditer la solidarité de classe et l’amitié. Mais plus les murs des deux forteresses arméno-azerbaïdjanaises sont hauts, plus le lien entre nous est étroit. Ce conflit, qui dure depuis des décennies, nous a tout volé : il a légitimé les politiques d’exploitation, d’injustice et d’inégalité, il a perverti notre dignité, notre imagination, nos rêves. Devons-nous à nouveau succomber aux diktats du système capitaliste, reculer, renoncer à notre droit d’exister lequel affirme la prééminence de la vie ? Allons-nous à nouveau nous permettre d’être laissés des deux côtés de la souffrance et de la déception – avec le poison de l’inimitié et du chagrin comme compensation?

La possibilité d’un rétablissement pacifique des droit par la paix, la lutte nécessaire pour cela, la révolution des sociétés devraient devenir la mission de tous les groupes progressistes, anti-autoritaires, anticapitalistes, anti-coloniaux, féministes et écologistes en Arménie et en Azerbaïdjan. En l’absence de tout autre chemin, il revient à ces groupes de porter et de transmettre en héritage le message de paix et de développement harmonieux.

Si nous considérons la question plus largement, on peut dire que la question nationale, instrumentalisée hier comme aujourd’hui par les superpuissances, devrait désormais pouvoir être résolue par les peuples de la région eux-mêmes, sans permettre aux puissances impérialistes extérieures d’utiliser les gens comme leurs marionnettes.

Nous sommes conscients de la nécessité impérative de surmonter les frontières de l’État-nation, de l’impératif historique de construire un environnement plus juste, libre, égalitaire et solidaire, pour assurer le développement harmonieux de l’humanité.

Toute lutte particulière née de cet impératif fait partie de la lutte mondiale, mais la nécessité d’une action locale à court terme nécessite un programme clair. Nous proposons cet agenda comme ligne directrice à nos amis en Azerbaïdjan et dans d’autres pays.

– Cessez-le-feu immédiat !

– Développer un discours excluant la guerre: les gouvernements qui ne sont pas en mesure de fournir des garanties pour assurer la paix sont anti-démocratiques et inhumains, ce qui leur fait perdre leur légitimité.

– Soutenir les personnes dont les droits ont été violés en  raison de la mobilisation générale

– Documenter, faire connaître et condamner les crimes de guerre commis par les deux parties pendant la guerre

– Développer un discours qui place la nécessité de restaurer les droits de l’homme au-dessus des frontières


– Renforcer la solidarité, la prise de conscience de la communauté d’intérêts et de dangers au niveau personnel, organisationnel et communautaire à travers toutes les méthodes de diplomatie publique

– La démilitarisation de la région, et tout d’abord de l’Azerbaïdjan et de l’Arménie, les armes offensives doivent être proportionnellement et systématiquement renvoyées à la poubelle de l’histoire, et doivent concrètement être mise à la poubelle.

Vive la paix et la révolution !

Premiers signataires :

AA

Hrayr Savzyan

Gayane Ayvazyan

Anton Ivtchenko

David Selimyan

Milena Abrahamyan

George Kegian

Arevik Martirosyan

MH

Gevorg Mnatsakanyan

Hayk Petrosyan

Alla Parunova

Kami Abrahamyan

Stella Chanfiryan

Armine Zakaryan

Hasmik Geghamyan

Sona Dilanyan

LS

Lilit Hakobyan

Ani Tunyants

Marusya Sepkhanyan

Milena Adamyan

Ani Tadevosyan

Arthur Sharoyan

Soleil

Rubina Shahnazaryan

Ran Vossan

Tamar Shirinyan

Eliza Mkhitaryan

Oleksandra Kovaleva

Yulia Kislev

Julia Adelkhanova

Rovshana Odudzhova

Léon Rafi Aslanov

Gohar Shahnazaryan

Christina Soloyan

Anna Abramyan-Baghramyan

Sati Sargsyan

A. Artunyan

ABL

Anahit Yakhidzhyan

Antti Rautiainen

Ani Revazyan

Mélanie Gushian

Anna Omelchenko (Garibyan)

Arthur Avakov

Rezi

Alexey Sergienko

Vano Human

Tamta Tatarashvili

Ruslan Yusifov

Dallakyan Olger

Tatiana Rita Yusuf

Soleil

Artur Minasyan (je me joins aux objections) Zoe Clausen

Paru le 19 octobre 2020 |: 15h00, sur le site telegra.ph

Ընդդեմ պատերազմի Արցախ|Qarabağ-ում

Ապագաղութային, հակաֆաշիստական և էկոֆեմինիստական հայտարարություն Հայաստանից

Այս տեքստը գրվել է անգլերենով եւ հրապարակվել Հոկտեմբերի 12ին նախ մեր հարթակում, ապա` այլ միջազգային հարթակներում, ինչպիսիք են EMRAWIն, Transnational Solidarity Networkը, The International Marxist-Humanistը, ինչպես նաեւ թարգմանվել ռուսերեն` avtonom.org եւ ֆրանսերեն` Actualité de l’Anarchosyndicalisme հարթակներում։
Ստորեւ ներկայացնում ենք հայերեն թարգմանությունը։

Մինչ մեր հայտարարությանն անցնելը, ցանկանում ենք նշել, որ կարևոր գտանք մեր դիրքորոշումը տեղավորել 2020թ-ի պատերազմին նախորդած շատ սպեցիֆիկ աշխարհագրական և քաղաքական պայմաններից ու որոշումներից բխած հանգամանքներում։ Բռնությունն աբստրակտ և լռապաշտ չէ․ մենք նույնպես չպետք է այդպիսին լինենք։

Հակամարտության (գաղութային) ծագումը

Արցախ/Qarabağ-յան հակամարտությունը՝ այսպես կոչված «Հարավային Կովկասում» գտնվող, «Լեռնային Ղարաբաղ» անվանումով մարզի շուրջ առաջացած վեճը, գաղութային քաղաքականության արդյունք է, որը սկիզբ է առել սովետական վաղ շրջանում, երբ Սովետական Միության այդ ժամանակվա ազգությունների ժողովրդական կոմիսար Իոսիֆ Ստալինը որոշում է կայացրել նավթով հարուստ Ադրբեջանական ԽՍՀ-ին փոխանցել հայերով բնակեցված Արցախը / Qarabağ-ը՝ այն ժամանակ սոցիալիստամետ թվացող աթաթուրքյան Թուրքիայի հետ դաշնակցությունն ուժեղացնելու նպատակով։ Սովետական տարիներին՝ մինչև ԽՍՀՄ փլուզումը, Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը (ԼՂԻՄ) մնաց սովետական Ադրբեջանի իրավասության տակ գտնվող ինքնակառավարվող տարածք՝ ունենալով մեծամասնություն կազմող հայ և փոքրամասնություն կազմող ադրբեջանցի, ռուս, ուկրաինացի, բելառուս, հույն, թաթար և վրացի բնակիչներ։

Ժամանակակից շրջանը և 1988–1994 թթ․ պատերազմը

Մարզի հայ բնակչության Ադրբեջանի ԽՍՀ-ի կողմնակալ և ճնշող, գաղութատիրական քաղաքականություններին տասնամյակներ շարունակ ենթարկվելուց հետո, 1988թ․ փետրվարին ԼՂԻՄը Հայաստանի հետ միավորելու պահանջով զանգվածային ցույցեր անցկացվեցին սկզբում մայրաքաղաք Ստեփանակերտում, իսկ այնուհետև` Երևանում։ Կարճ ժամանակ անց ԼՂԻՄ-ի մարզային խորհուրդը Սովետական Հայաստանին միանալու որոշում ընդունեց։

Ինքնորոշման այս փորձերին, սակայն, հետևեցին հակահայկական ցեղասպանական ջարդեր Ադրբեջանի ծովափնյա քաղաք Սումգայիթում, և այնուհետև Կիրովաբադում ու Բաքվում, վերջինը՝ 1990 թ․ հունվարին։ Այսօրինակ լարումներն արագորեն վերաճեցին երկու կողմերի միջև ընթացող զինված բախումների, իսկ 1991թ․ սեպտեմբերի 2-ին Ստեփանակերտում հռչակվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը, ինչը դեկտեմբերին հաստատվեց հանրաքվեի միջոցով։ Սովետական Ադրբեջանի կառավարությունը չընդունեց սա․ մարզի 20% ադրբեջանական բնակչությունը բոյկոտեց հանրաքվեն, որը, սակայն, ընդունվեց ժողովրդավարական քվեարկությամբ՝ ձայների 99,98%-ի՝ անկախությանը «կողմ» հարաբերությամբ։

Ադրբեջանը Սովետից իր անկախությունը հռչակեց միայն մեկ ամիս անց՝ հոկտեմբերի 18-ին։ Չնայած այն փաստին, որ Ադրբեջանի անկախության տրամաբանությունն ինքնին հիմնավորվում է միջազգային իրավունքի ինքնորոշման սկզբունքով, որը վերապահված է ԽՍՀՄ անջատողականության մասին օրենքով ու ԽՍՀՄ սահմանադրությամբ և պաշտպանված է ՄԱԿ-ի կանոնադրության 1-ին գլխով ու Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրով որպես «բոլոր ազգերի» իրավունք, ԼՂԻՄ-ի կողմից սեփական անկախության հռչակումը` Ստալինի կայսերապաշտական անարդար մանևրը հետարկելու փորձը, հանդիպեց ժխտման և բռնության՝ այդպիսով նորածին Ադրբեջանի Հանրապետությունն ինքնին դարձնելով գաղութացնող պետություն:

Բախումները վերաճեցին 1992–1994 թթ․ ընթացող մեծածավալ կործանիչ պատերազմի, որտեղ հետսովետական Ռուսաստանը (առավել բացեիբաց) և ՆԱՏՕ-ի դաշնակից ցեղասպան Թուրքիան (առավել զգուշորեն) կողմեր էին բռնում՝ ելնելով իրենց աշխարհաքաղաքական նպատակներից ու կայսերապաշտական ձգտումներից, ինչը հանգեցրեց 1994թ․ Բիշքեկում կնքված արձանագրությամբ ամրագրված անժամկետ զինադադարի։ Տասնյակ հազարավոր մարդիկ, այդ թվում՝ խաղաղ բնակիչներ, սպանվեցին պատերազմի ժամանակ, տեղի ունեցան այնպիսի սարսափելի դրվագներ, ինչպիսին են ադրբեջանցի խաղաղ բնակչության կոտորածը Խոջալուում։ Հարյուր հազարավորներ տեղահանվեցին երկու կողմից էլ, և նախկին ԼՂԻՄ տարածքի մեծ մասն ու հարակից 7 շրջաններն անցան հայկական ուժերի վերահսկողության տակ։

Զինադադարին հաջորդող տասնամյակները

Զինադադարից հետո պատերազմի՝ վարպետորեն գործիքավորվող վտանգը վերահսկում էր Հայաստանի, ԼՂՀի-ի ու Ադրբեջանի ժողովուրդներին և նրանց զրկում էր սոցիալական, քաղաքական և տնտեսական խնդիրների վերաբերյալ ինքնավար ու ապագաղութային որոշումների կայացումից։ Տասնամյակներ շարունակ այս երկրների կոռումպացված և չընտրված իշխանությունները կողոպտել, ճնշել և բռնության են ենթարկել մարդկանց՝ կանխելով իշխանափոխության որևէ հնարավորություն։

Չարաշահման ու ճնշման նմանօրինակ մեթոդները՝ հիմնավորված պատերազմի ու հետերոհայրիշխանության փառաբանմամբ, կիրառվել են Հայաստանի, Ադրբեջանի, Ռուսաստանի և Թուրքիայի իշխող դասակարգերի կողմից, որոնք օգուտ են քաղել կոռուպցիայից, ավտորիտարիզմից, մետաղների և օրգանական հանածո վառելիքի արդյունահանումից, զանգվածային ոչնչացման զենքերի առևտրից ու վաճառքից։ Պատերազմի ազդեցությունը կրող բոլոր տարածքներում նրանք խեղդել են դասակարգերի, ռասաների, էթնիկությունների, գենդերների, սեռականությունների, լեզուների, կարողությունների ու տարիքների միջև երկարաժամկետ հետազգային, հետգաղութային, հետհայրիշխանական, հակաֆաշիստական, էկոֆեմինիստական համերաշխության դրսևորման ցանկացած հնարավորություն։

Այս երկրներից յուրաքանչյուրի ներսում փոքրամասնություն կազմող քաղաքական էլիտաներն ու իշխող դասակարգերն ավելի շատ համերաշխություն ցուցաբերեցին միմյանց նկատմամբ, քան թե ճնշված մեծամասնություն կազմող ժողովրդի նկատմամբ՝ բողոքները լռեցնելով փակ սահմանների երկայնքով ընթացող՝ զինադադարի խախտումներով։ Հարուստները կաշառքի դիմաց ազատվեցին զինծառայությունից, մինչդեռ հասարակության ամենաաղքատ շերտերի նորակոչիկները ենթարկվեցին բռնության, չարաշահման, ինքնասպանություն գործեցին կամ սպանվեցին ծառայության ընթացքում։

Խաղաղ կարգավորման ցանկացած հնարավորություն թաղվեց ներկայացուցչական և գաղտնի դիվանագիտական հանդիպումներում և հանգեցրեց ստատուս քվոյի պահպանմանը 30 տարի շարունակ, ինչը ձեռնտու էր զենքի առևտրով զբաղվող կայսերական ուժերին և պատերազմող երկրներում դրանց փոխանորդ բդեշխներին։

Հայաստանի, Արցախի / Qarabağ-ի ու Ադրբեջանի ժողովուրդները հարմարվեցին միմյանց նկատմամբ ֆաշիստական, այլատյաց հռետորաբանությանը, որում երեք սերունդ մեծացավ՝ վերարտադրելով էթնիկ և կրոնական թշնամությունը, որը նախկինում ինչ-որ չափով կանխվում/մեղմացվում էր սովետական շրջանի «ազգային եղբայրության» քաղաքականությամբ։ Ֆաշիզմը, ռասիզմը և այլատյացությունն առանձնահատուկ մակարդակի հասան Ադրբեջանում՝ դրսևորվելով պաշտոնական խոսույթում, ինչպիսին էր, օրինակ, նախագահ Ալիևի 2015թ․ թվիթերյան գրառումը, որտեղ նշվում էր, որ «Հայաստանը նույնիսկ գաղութ չէ, այն արժանի չէ նույնիսկ ծառա լինելու»: Դրանք դրսևորվեցին նաև պետական գործունեության մեջ, օրինակ, երբ Բուդապեշտում ՆԱՏՕ-ի կողմից կազմակերպված ուսումնական դասընթացի ընթացքում ադրբեջանցի բանակային զինծառայող Ռամիլ Սաֆարովը քնած ժամանակ կացնահարեց հայկական բանակի լեյտենանտ Գուրգեն Մարգարյանին, ապա նախագահ Ալիևի կողմից ներում ստացավ, հռչակվեց հերոս, եւ կոչումի բարձրացման և պարգևատրումների արժանացավ։

Մինչ Ադրբեջանը շարունակում է մնալ բռնապետական պետություն, Հայաստանում մարդիկ փորձեցին դուրս գալ արատավոր շղթայից և 2018-ին նախաձեռնեցին բողոքի շարժում, որը հանգեցրեց իշխանության խաղաղ փոխանցմանը ավազակապետական օլիգարխիայից նորազատական ապարատ։ Նոր ձևավորված ժողովրդավար կառավարությունը բազմաթիվ, թեև ոչ բավարար, փորձեր կատարեց կողոպտված հանրային ռեսուրսները վերականգնելու համար։ Այդուհանդերձ, բուրժուա-դեմոկրատական ազգային «հեղափոխությունը», որը չի դիմադրում և չի ժխտում հայրիշխանական, գաղութարար, նորազատական կապիտալիստական և հակաբնապահպանական համակարգը, որը ցուցաբերում է հաստատութենական դիմադրություն աշխատանքային իրավունքների հատվածային շարժումների կամ հանքարդյունաբերությունը մերժող էկոֆեմինիստական, արմատաբուխ, համայնքահեն դրսևորումների նկատմամբ, դատապարտված է ձախողման և վաղ թե ուշ հետդարձի վտանգին։ Անձնիշխանական տարածաշրջանային ուժերը, անշուշտ, ջանասիրաբար աշխատում են այդ հետդարձի ուղղությամբ։ Եթե ոչ պետական հեղաշրջման, ապա, գուցե, պատերազմի միջոցով։

2020թ․ պատերազմը

2020թ․ սեպտեմբերի 27-ին ադրբեջանական դիկտատորական ռեժիմը Թուրքիայի աջակցությամբ կատաղի պատերազմ սկսեց՝ քաղաքական նպատակ ունենալով «վերջ դնել հայկական օկուպացմանը» և վերականգնել իր «տարածքային ամբողջականությունը»։ Թե ով սկսեց ագրեսիան, ոչ մեկնաբանման, ոչ էլ կարծիքի հարց է, ինչպես առաջարկում են բազմաթիվ կենտրոնամետ «անկողմնակալ» տեսակետներ։ Դա արձանագրման հարց է պարզապես։ Գտնվելով տնտեսական ու քաղաքական փակուղիում, որն ավելի է սրվել այս տարվա Մարտին նավթի միջազգային գների անկումով՝ Ադրբեջանի նախագահ Ալիևի անձնիշխանական ռեժիմը, թվում է, որոշել է ևս մեկ անգամ խաղալ պատերազմի ու ազգայնականության իր վերջին խաղաքարտով՝ մարդկանց ուշադրությունն այդպիսով շեղելով Արցախի / Qarabağ-ի վրա։

Թուրքիան, հետևելով իր նորօսմանական ծավալապաշտական մոտեցմանը, հակամարտության հստակ կողմ է, Ադրբեջանի կողքին է թե՛ դիվանագիտորեն և թե՛ ռազմադաշտում՝ մատակարարելով ոչ միայն զենքեր և փորձագիտական անձնակազմ, այլև առնվազն մի քանի հարյուր վարձկանների Սիրիայից։ Էրդողանի ռեժիմը փորձում է ոչ միայն կազմաքանդել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափը և իրեն խնդրի մեջ մտցնել տարածաշրջանում ասելիք ունենալու նպատակով, այլև նոր միջնորդավորված ռազմաճակատ բացել Ռուսաստանի հետ՝ ապակայունացնելով վերջինիս ազդեցության տակ գտնվող հերթական տարածաշրջանը, ինչի նպատակն էլ այլ գաղութային ճակատներում, մասնավորապես՝ Սիրիայում և Լիբիայում շահաբաժին կորզելն է։ Ավելին, Էրդողանի ռեժիմի համար սա կարող է նշանակություն ունենալ նաև տեղական մակարդակում, քանի որ տարիներ շարունակ թուրքական ծավալապաշտությունը և նորօսմանական նկրտումները՝ դիմադրել փորձող քաղաքական ընդդիմախոսների և հակաֆաշիստական խմբերի նկատմամբ դրսևորվող ճնշումներով ագուցված, Էրդողանին և իր իշխանությանը ծառայել են իբրև վավերականության աղբյուր և մարդկանց ուշադրությունը շեղել են նորազատական տնտեսական քաղաքականությունների ու կանգ չառնող սեփականաշնորհումների կործանարար ազդեցություններից։ Ադրբեջանի իշխող նավթադոլարային դասակարգը բացեիբաց ողջունեց թուրքագերիշխանական հարացույցը․ «մեկ ազգ, երկու պետություն» կարգախոսը ոչ այլ ինչ է, քան ադրբեջանցիների հարկադրված ստորադասություն Թուրքիայի քաղաքական էլիտային։

Ռուսաստանը, մյուս կողմից, տասնամյակներ շարունակ զինելով երկու երկրներին և հակամարտությունն օգտագործելով իր սեփական քաղաքական ու տնտեսական ազդեցությունը տարածաշրջանում ավելացնելու նպատակով, հավանաբար ակնկալում է, որ Հայաստանը կզիջի իր քաղաքական և տնտեսական ինքնիշխանության մնացուկները և թավշյա հեղափոխությանը հաջորդած ժողովրդավարական առաջխաղացումների մի մասը՝ խաղաղության դիմաց։

Երկու կողմից միմյանց մասին հաղորդվող ռազմական կորուստների թվերի համաձայն՝ տասնյակ հազարավորներ արդեն տեղահանվել կամ սպանվել են այս պատերազմի պատճառով։

Պատերազմում հաղթողներ չկան

Պատերազմում «հաղթանակ» չկա ոչ մեկի համար, բացի նրանցից, ովքեր շահույթ են ստանում դրանից։ Պատերազմի փառաբանումը խոր արմատներ ունի հայրիշխանական հետերոնորմատիվ համակարգի թունավոր առնականության մեջ, որի հավերժացումը կախված է ինքնին պատերազմի գոյությունից ու նրա գաղափարաբանական հեգեմոնիայից։ Պատերազմը ջնջում է բոլոր հակակապիտալիստական, հակառազմատենչ, հակաֆաշիստական, հակառասիստական, բնապահպանական, ֆեմինիստական ու քվիր պայքարները։ Հայրիշխանական ու ազգայնական ամենաթափանց խոսույթները դառնում են ոչ միայն գերիշխող, այլ նաև պարտադիր, և հիմնահոսից ցանկացած շեղում դիտվում է որպես պատժի ենթակա դավաճանություն «ազգ-պետությանը» և «ազգ-բանակին»։ Հերթական պատերազմը նշանակում է սաստկացող ատելության հերթական ալիք, հաշտեցման ու վստահության փակվող դռներ, ազգայնականության աճ և պատերազմի արտադրության ապարատին ու կայսերապաշտական ծավալմանը մարտահրավեր նետող եզրայնավորված ձայների թիրախավորում։ Այս պատերազմը, ինչպես և ցանկացած այլ պատերազմ, լի է նաև բնապահպանական հետևանքներով, որոնք զանցում են սահմաններն ու ինքնությունները։ Երկիր մոլորակի այս հատվածը, որն արդեն վնասված ու սպառված է հանքարդյունաբերությունից գրեթե հետդարձի անհնարինության աստիճանի, այժմ ոչնչացվում է ամենօրյա ռեժիմով։

Ռազմականացումը դառնում է ամենագո․ անձնական մակարդակում՝ նորությունների շղթային հետևելիս, կորուստների, անվերջ ռմբակոծությունների, հրետակոծությունների ու ավերածությունների մասին լսելիս, փախստականներին աջակցելու նպատակով կամավորական աշխատանք կատարելիս, մենք այլևս չենք զգում ռազմականացվելու ու դրանից «դուրս գալու» միջև սահմանը։ Թվում է՝ «պատերազմի մաս չկազմելու» տարբերակ չկա, ուստի փրկության միակ ճանապարհը մնում է խնամքը, փոխաջակցության և համերաշխության ցանցերը, որ օգնում են պահպանել մեր արժեքներն ու ապահովել մեր գոյատևումը։ Այսօր միակ օրինական համերշախությունը, որ մեզ թույլ են տալիս ունենալ, միասին մահանալն է կամ ռազմի տարածքից փախած անձանց տեղավորման ու աջակցության կազմակերպումը, խնամքի, ամոքման և ֆիզիկական, հոգեբանական ու էկոլոգիական խառնաշփոթը մաքրելու գենդերայնացված համերաշխությունը։ Վաղ տարիքից մեր մարմինները չեն պատկանում մեզ․ այս կամ այն կերպ՝ դրանք համարվում են հակամարտության ծառաներ։ Այս շղթան պիտի վերջանա։ Մեզ պետք են ամուր հակաֆաշիստական խաղաղասիրական քաղաքական շարժում և օրակագ։

Մինչ օրս մենք ձախողել ենք նման շարժում ձևավորել, մասնակիորեն որովհետև․ ա) ազգայնականության, հայրիշխանության, կապիտալիզմի ու ռազմատենչության քննադատությունը շարունակում է մնալ մեծամասամբ եզրային ու ճնշված խոսույթ, բ) հակապատերազմական դիրքավորումները կենսունակ չեն օտարերկրյա ռազմական ագրեսիայի ու ծավալապաշտական խոսույթների պայմաններում, գ) արդեն իսկ եզրային խաղաղաշինական խոսույթները հաճախ գտնվում են ազատական, վերևից-ներքև մոտեցումների գերիշխանության տակ, որոնք հավասարեցնում ու միատարրացնում են իշխանության դինամիկան, համատեքստերն ու իրականությունները, և դ) հակաազգայնական ու ինտերնացիոնալիստական դիրքորոշումները հաճախ հեշտությամբ նույնացվում են ամբողջատիրական սոցիալիզմի սովետական փորձառության հետ, որի խմբային հիշողությունը շատ փոքր տարածք է թողնում (եթե առհասարակ որևէ տարածք թողնում է) ձախ քաղաքականությունների համար։ Ավելի լայն տարածաշրջանում այսպիսի տարածքների մեծացման համար ապագաղութային պայքարը պետք է համակարգվի Ադրբեջանի, Թուրքիայի ու Ռուսաստանի դիկտատուրաների տապալման պայքարների հետ կամ նույնիսկ հաջորդի դրանց։

Սովետական Միությունը խաղաղաշինական լուծում չէր, այլ ինքնին խնդրի մասն էր։ Արևմտյան կապիտալիստական համակարգի ճիշտ նմանությամբ՝ այն ակտիվորեն նպաստել է «Մարդու» մարդակենտրոն և գաղութարար վերադասությանը, որը դրսևորվել է գիտական առաջընթացում, ռազմարդյունաբերական ծավալապաշտության ու զենքի առևտրում, աշխատուժի շահագործման, մարմնի ու մտքի կարգապահության ու վերահսկման մեջ։

Ապագաղութային, հակաֆաշիստական ու հակառազմատենչ էկոֆեմինիստական գործողության ժամանակն է

Մենք կոչ ենք անում Ադրբեջանին դադարեցնել հարձակումը․ այս հակամարտությունը չի կարող ունենալ ռազմական լուծում։

Մենք կոչ ենք անում ազգի և տարածքի գաղափարաբանական շրջանակը փոխարինել մարդկանց ու իրավունքների գաղափարաբանական շրջանակով։ Մարդկա՛նց իրավունքներ, ոչ թե պետությունների։ Չի կարելի հակամարտությանը շարունակել նայել սոսկ տարածքային ամբողջականության սկզբունքի օրենքապաշտ հասկացության միջով։

Մենք կոչ ենք անում ճանաչել Արցախի ինքնորոշումը և հետարկել մեկ դար առաջ արված սովետական գաղութային մանևրը։ Բոլշևիկների կողմից 20-րդ դարի սկզբին գծված և անկախ Ադրբեջանի կողմից վերահաստատված սահմանները երբեք չեն արտացոլել Արցախի / Qarabağ-ի մեծամասնության իրավունքները։ Դրանք պայմաններ են ստեղծել տարածաշրջանում անդադար շարունակվող պատերազմի, այնուհետև՝ բնակչության տարհանման և հարակից տարածքներից կազմված բուֆերային տարածքի ստեղծման անհրաժեշտության համար։

Մենք ընդգծում ենք բոլոր փախստականների՝ իրենց տներ վերադառնալու իրավունքի և նրանց ինքնորոշման իրավունքի կարևորությունը ապառազմականացման, հասարակությունների՝ միմյանց նկատմամբ տածած ատելության ախտահանման, անվտանգության ամուր երաշխիքների առկայության և տարածաշրջան խցկվող ֆաշիստական կայսերապաշտական ուժերի սանձման պայմաններում (Ադրբեջանցի փախստականներին 7 հարակից շրջաններից, ԼՂԻՄ-ից ու Հայկական ԽՍՄ-ից և հայ փախստականներին Շահումյանից, Բաքվից, Սումգայիթից, Նախիջևանից ու ադրբեջանական այլ քաղաքներից)։

Մենք կոչ ենք անում վայր դնել ծավալապաշտական և մաքսիմալիստական դիրքավորումները՝ հօգուտ հետազգայնական դիրքավորումների։

Մենք նախկին ցեղասպանությունների ու ջարդերի, մասնավորապես՝ հայոց ցեղասպանության, Շուշիի կոտորածի, Սումգայիթի, Կիրովաբադի, Բաքվի ջարդերի ու Խոջալուի կոտորածի բազմակողմանի ճանաչման և փոխհատուցման կոչ ենք անում՝ հանուն նորերի կանխման։

Մենք մեր համերաշխությունն ենք հայտնում Ադրբեջանի, Թուրքիայի և այլ երկրների ընկերներին այս պատերազմի դեմ իրենց ձայնը բարձրացնելու համար։

Մենք համաշխարհային խաղաղության ու ապառազմականացման կոչ ենք անում։ Մետաղների հանքարդյունաբերությամբ ու օրգանական հանածո վառելիքով հովանավորվող գաղութային ռազմարդյունաբերական համալիրը և զենքի վաճառքը վերացնել է պետք։

Մենք համերաշխության ու խաղաղ համագոյության կոչ ենք անում՝ սահմաններից ու ինքնություններից այն կողմ, ու ճնշված դասակարգերի միջև։

Մենք կոչ ենք անում ընդունել թե՛ մարդկային, թե՛ ոչ մարդկային կյանքի հարգման իրավունքը՝ որպես տիրապետող քաղաքական սկզբունք։

Մենք միջազգային պայքարի կոչ ենք անում՝ ընդդեմ ֆաշիզմի, կապիտալիստական համակարգի և դրա գործակալ դիկտատորների ախորժակների՝ մեր տարածաշրջանում ու դրանից անդին։ Մենք ժխտում ենք ամբողջատիրությունն ու դրա քարոզչությունն իր բոլոր ձևերով։

Մենք երազում ենք հետազգայնական, բազմազան կենսակայուն համակեցությամբ և կյանքն արժևորող քաղաքական էկոլոգիայով Կովկասի մասին՝ ինքնակառավարվող ու ինքնավար ինտերնացիոնալիստական համայնքների ստեղծման միջոցով։

12/10/2020

Թ․Թ․
Մ․Ս․
Ն․Ա․
Փ․Հ․

https://medium.com/sev-bibar/%D5%A8%D5%B6%D5%A4%D5%A4%D5%A5%D5%B4-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%A6%D5%B4%D5%AB-%D5%A1%D6%80%D6%81%D5%A1%D5%AD-qaraba%C4%9F-%D5%B8%D6%82%D5%B4-d8052b5735b2

Հ․Գ․ Ընթերցողների արձագանքը ստանալուց հետո կուզեինք մի դիտարկում անել․ ինչպես նշել են որոշ ընթերցողներ, «հարակից տարածքներից կազմված բուֆերային տարածքի ստեղծման անհրաժեշտություն» արտահայտությունը, որն իրականում գրվել է որպես պատմական նարատիվի մաս, կարող էր դիտվել իբրև պնդում այդ իրավիճակի մշտատև անշրջելիության մասին։ Նման կերպ ընկալած ընթերցողներին հրավիրում ենք (վեր)ընթերցել այս նախադասությանն անմիջապես հետևող պարբերությունը, որը պետք է որ հարթի թյուրըմբռնումը։

Հակապատերազմական հանրագիր Ադրբեջանի ձախ երիտասարդներից

Anti war declaration from Young Left of Azerbaidjian

Translation into Armenian by https://epress.am/2020/10/01/anti-war-statement_.html

Լեռնային Ղարաբաղում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև էսկալացիաների վերջին շրջանը կրկին ցույց է տալիս որքան հնացած է ազգային պետության հենքը ներկայիս իրողությունների համար: Անհնարինությունը՝ անցնել մտքի այն գիծը, որը մարդկանց Մարդ և Ոչ-մարդ կատեգորիաների է բաժանում՝ հիմնվելով բացառապես նրանց ծննդավայրի վրա, այնուհետև սկսում հաստատել «մարդկանց» գերազանցությունը ապամարդկայնացված «Ուրիշների» նկատմամբ՝ որպես որոշակի տարածքային սահմաններում կյանքի միակ հնարավոր սցենար. սա միակ զավթիչն է, որի դեմ մենք պետք է պայքարենք:

Սա կողոպտիչ ազգայնական կառավարությունների կողմից մեզ պարտադրված պատումներից ու կյանքը երևակայելու ձևերից անդին մտածելու մեր ունակությունների զավթիչն է։ Մտքի այն գիծն է, որ մեզ մոռացկոտ է դարձնում․ հենց որ «ազգը»՝ իրեն «թշնամուց» պաշտպանելու կոչով է հանդես գալիս, մենք մոռանում ենք մե՛ր երկրներում մե՛ր գոյատևման շահագործող պայմանների մասին։

Մեր թշնամին, սակայն, պատահական հայը չէ, որին մենք կյանքում չենք հանդիպել և, հավանաբար, երբեք էլ չենք հանդիպի: Մեր թշնամին իշխանություն ունեցող մարդիկ են՝ հատուկ անուններով ու կոչումներով, դեմքի շատ հստակ դիմագծերով, որոնք ավելի քան երկու տասնամյակ աղքատացնում և շահագործում են սովորական մարդկանց, հարստահարում երկրի ռեսուրսները՝ ի շահ իրենց:

Նրանք անհանդուրժող են եղել ցանկացած քաղաքական այլակարծության նկատմամբ, անվտանգության հսկայական ապարատի միջոցով խստորեն ճնշել են այլախոհներին։ Նրանք իրենց սեփական հաճույքի և սպառման համար զավթել են բնական տարածքները, ծովափերը, հանքային ռեսուրսները՝ սահմանափակելով դրանց հասանելիությունը սովորական քաղաքացիների համար: Նրանք ոչնչացնում են մեր շրջակա միջավայրը, հատում ծառերը, աղտոտում ջրերը և իրականացնում լայնամասշտաբ «կուտակում ունեզրկման միջոցով»: Նրա՛նք են մեղավոր երկրի ողջ տարածքում պատմական և մշակութային վայրերի և առարկաների անհետացման համար։ Նրա՛նք են տեղափոխում ռեսուրսները այնպիսի կարևոր ոլորտներից, ինչպիսիք են կրթությունը, առողջապահությունը և սոցիալական բարեկեցությունը, դեպի ռազմական ոլորտ՝ շահույթ ապահովելով կայսերական նկրտումներ ունեցող մեր կապիտալիստ հարևանների՝ Ռուսաստանի և Թուրքիայի համար:

Տարօրինակորեն, յուրաքանչյուրը գիտի սա, բայց հենց առաջին գնդակը կրակվում է Հայաստանի և Ադրբեջանի շփման գծում՝ ամնեզիայի հանկարծակի ալիքը հարվածում է բոլորին։ Կուրացած՝ (ճիշտ այնպես, ինչպես Սարամագոյի համանուն վեպի հերոսները) նրանք անմիջապես դառնում են ինքնա-ոչնչացնող — և տոնում մեր երիտասարդ մահերը՝ որպես «նահատակություն» հանուն «սուրբ» նպատակի։

Սա ոչ ավելին է, քան գոյության հարթակ, որը ապահովագրում է ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Հայաստանի կառավարություններին և ծառայում որպես արդարացում՝ հասարակությունների անվերջ ռազմականացման և ավելի շատ բռնություններ ու մահեր հետամտելու համար:

Այդով հանդերձ, մենք մարդկանց չենք մեղադրում. երբ չկան պատերազմի և  հակամարտության  այլընտրանքային մեկնաբանություններ, ազգայնական գաղափարախոսությունն անառարկելի է մնում: Եթե կա մի բան, որը լավ են անում մեր թերֆինանսավորվող ուսումնական հաստատությունները, դա ատելություն և ազգայնական քարոզչություն տարածել սովորեցնելն է:

Ատելությունը երբեք անհատական հոգեկերտվածքի արդյունք չէ։ Այն կառուցվում և արտադրվում է որոշակի ուժային հարաբերությունների շրջանակներում: Երբ «ատողի» և «ատելիի» միջև ուղղակի շփում չկա, որքան շատ է «ատող» հանդիսատեսը զբաղվում իր առօրյա գոյատևման տնտեսական հարցերով՝ մի համակարգի ներսում, որը մերժում է ռեսուրսների և ծառայությունների հավասար վերաբաշխումն ու անընդմեջ խորացնում ամենօրյա թշվառությունը, այնքան մեծանում է անհրաժեշտությունը՝ հիշեցնել «ատող» հանդիսատեսին ատել «ատելիին» և վերարտադրել այդ ատելությունը:

Ատելությունն իրացվելու կարիք ունի: Նրանք գողացել են «մեր» հողերը, ուրեմն մենք ասում ենք, որ ատում ենք նրանց: Հոգ չէ, որ այդ հողերը բնակեցնելու անթիվ ձևեր կան՝ առանց պնդելու, որ դրանք որպես անվիճելի սեփականություն պատկանում են որևէ խմբի։

Մեզնից մեկի դեռահաս եղբայրը զարմացել էր, երբ իմացել էր արտասահմանում հայ գործընկերների հետ սպասվող աշխատանքային հանդիպման մասին․ «Իսկական հա՞յ եք տեսնելու»: Սերունդներ են մեծացել վակուումի մեջ՝ առանց շփվելու նրանց հետ, ում հետ դարեր շարունակ գոյակցել ենք նույն տարածքում․ եկեք մտածե՛նք դրա մասին։

Գոյության այսպիսի մեկուսացումը ի՞նչ տեսակի բռնություն է մեր մտքի և ստեղծագործական կարողությունների դեմ : Կարիք չկա նշելու, որ դա նաև «Ուրիշի» ապամարդկայնացման կատարյալ բաղադրատոմս է: Ի՞նչը կարող է ավելի հեշտ լինել, քան բոլոր բացասական հատկությունները վերագրելը մարդկանց, որոնց հետ երբեք չես շփվել:

Հրադադարի մասին Բիշքեկի համաձայնագրից (1994) տարիներ անց Հայաստանի և Ադրբեջանի կառավարությունները մեծ թվով մահացու զենք են կուտակել, որն այժմ պատրաստվում են օգտագործել միմյանց դեմ: Վերջին անգամ երկրները խաղաղության բանաձևի ընդունմանը մոտեցել են 2001 թվականին՝ Քի Ուեսթի բանակցությունների ժամանակ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ: Գերիշխող ազգայնական տրամադրությունների և այն պատճառով, որ երկու կողմերի առաջնորդները պատրաստ չէին փոխզիջումների գնալ, խաղաղ բանակցությունները, այնուամենայնիվ, ձախողվեցին: Եվ դրանք այլևս երբեք չշոշափվեցին նույնքան առարկայական և վճռականորեն, որքան 21-րդ դարի նախաշեմին:

Տարածաշրջանային հերթական պատերազմից խուսափելու ուղիներ որոնելը ստեղծված իրավիճակում մենք համարում ենք չափազանց մարտահրավերային: Նկատում ենք ատելության խոսքի աճն ու տարածումը․ այն գերակշռում է երկու կողմերի պատումներում, հատկապես երբ հերթը հասնում է հեռուստաալիքներին, պաշտոնական հայտարարություններին կամ սոցիալական մեդիաների հաղորդագրություններին, որոնք շրջանառվում են մտահոգիչ ուժգնությամբ: Երկու կողմից էլ ներկայացվում են պնդումներ, որոնք դժվար է ստուգել`այդպիսով, վախի, փոխադարձ ատելության և անվստահության մթնոլորտ ստեղծելով:

Երկու կողմից էլ մարդիկ տառապել և դիմացել են համավարակին և տնտեսական անկմանը՝ փորձելով դիմագրավել մարտահրավերներին, որ ճգնաժամերը բերել են իրենց հետ, և այժմ նրանց տանում են ռազմական բախման, որը հետաձգում է Ղարաբաղյան հակամարտության ցանկացած կառուցողական լուծում: Հակամարտությունը կլանում է է մեծ տնտեսական և մարդկային ռեսուրսներ, որից օգտվում են  երկու կողմերի էլիտաները: Ադրբեջանի ռազմական բյուջեն 2020 թվականին հասել է 2,3 միլիարդ դոլարի, մինչդեռ Հայաստանի համար այս ցուցանիշը կազմում է 634 միլիոն դոլար, ինչը, ըստ էության, երկու երկրներում էլ ՀՆԱ-ի շուրջ 5% տոկոսն է:

Վաղուց ժամանակն է, որ մենք՝ ադրբեջանցի և հայ երիտասարդներս, մեր ձեռքը վերցնենք այս հնացած հակամարտության լուծումը: Դա այլևս չպետք է լինի կոստյումավոր տղամարդկանց լիազորությունը, որոնց նպատակը կապիտալի կուտակումն է՝ ինչպես տնտեսական, այնպես էլ քաղաքական, և ո՛չ հակամարտության լուծումը: Մենք պետք է մի կողմ շպրտենք ազգային պետության այս տգեղ թիկնոցը, որի տեղը պատմության աղբանոցն է, և պատկերացնենք ու ստեղծենք ընդհանուր և խաղաղ համակեցության նոր ուղիներ: Շատ կարևոր է վերականգնել քաղաքական, ներքևից վերև նախաձեռնությունները՝ բաղկացած հիմնականում տեղի շարքային քաղաքացիներից, որոնք կվերականգնեն խաղաղ բանակցությունները և համագործակցությունը: 

Մենք՝ Ադրբեջանի ձախական ակտիվիստներս, ոչ մի պարագայում չենք սատարում այս անիմաստ պատերազմում երկրի երիտասարդության հետագա մոբիլիզացումը և երկխոսության վերականգնումը համարում ենք մեր հիմնական նպատակը: Մենք չենք տեսնում մեր ապագան կամ հակամարտության լուծումը հետագա ռազմական սրացումների և փոխադարձ ատելության տարածման մեջ: 

Վերջին ռազմական բախումները Ղարաբաղում ոչ մի օգուտ չեն տալիս տարածաշրջանում խաղաղության հաստատմանը: Նույնիսկ չենք ուզում պատկերացնել լայնամասշտաբ պատերազմի մեջ ներքաշվելու ռիսկերը, որովհետև հասկանում ենք՝ ինչպիսի հետևանքներ դա կարող է ունենալ մեր հասարակությունների և ապագա սերունդների համար: 

Մենք խստորեն դատապարտում ենք երկու ժողովուրդների միջև հակամարտությունը երկարացնելու և ատելությունը խորացնելու յուրաքանչյուր քայլ: Մենք ուզում ենք հետադարձ հայացք նետել և ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ՝ մեր հասարակությունների և երիտասարդությունների միջև վստահությունը վերականգնելու համար: Մենք մերժում ենք ցանկացած ազգայնական և պատերազմական պատում, որ բացառում է այս հողի վրա կրկին միասին ապրելու հնարավորությունը: Մենք կոչ ենք անում հասնել խաղաղության և համերաշխության: Մենք հավատում ենք, որ այս փակուղուց դուրս գալու այլընտրանքային տարբերակը փոխադարձ հարգանքը, խաղաղ վերաբերմունքը և համագործակցությունն է։ 

Վուսալ Խալիլով

Լեյլա Ջաֆարովա

Կառլ Լեբտ

Բահրուզ Սամադով

Գիաս Իբրահիմ

Սամիրա Ալակբարիլի

Թողրուլ Աբասով

Ջավիդ Աղա

Լեյլա Հասանովա

Traduction en français : http://cnt-ait.info/2020/10/05/jeunesse-de-gauche-azerbaidjan/

Contre la guerre au Karabakh( Արցախ )

Contre la guerre au Արցախ | Qarabağ

Déclaration d’un groupe de jeunes arméniens contre la guerre, diffusé sur le site du groupe de gauche Sev Bibar (ՍեւԲիբար) 13 octobre

Déclaration décoloniale, antifasciste et écoféministe depuis l’Arménie

Avant de délivrer notre déclaration, laissez-nous établir qu’il nous a semblé important de situer notre position dans des circonstances découlant de conditions géographiques et politiques très spécifiques et de décisions qui ont précédé le déroulement de la guerre en 2020. La violence n’est pas abstraite ni passive; nous ne devrions pas non plus l’être.

LES ORIGINES (COLONIALES) DU CONFLIT

Le conflit du Karabakh (Արցախ / Qarabağ) , un différend sur la région enclavée appelée «Haut-Karabakh» dans le «Caucase du Sud», est un produit colonial qui remonte aux premiers temps soviétiques lorsque Joseph Staline – agissant alors en tant que Commissaire pour les nationalités de l’Union soviétique, a pris la décision de transférer le Karabakh habité par une population indigène à majorité arménienne, sous le contrôle de la République Soviétique d’Azerbaïdjan (une des républiques qui constituait l’URSS), riche en pétrole. Staline a git ainsi afin de renforcer sa propre alliance avec la Turquie d’Ataturk, alors apparament pro-soviétique. Pendant les années soviétiques, la région (oblast) autonome du Haut-Karabakh (abrégé en russe en NKAO) est resté un territoire autonome sous la juridiction de l’Azerbaïdjan soviétique, avec une population à majorité arménienne et des minorités azerbaïdjanaise, russe, ukrainienne, biélorusse, grecque, tatare et géorgienne et ce jusqu’à la fin de URSS.

LA PÉRIODE MODERNE ET LA GUERRE 1988-1994

En février 1988, après des décennies d’expérience des politiques coloniales injustes et oppressives de la République Soviétique d’Azerbaïdjan envers la population arménienne du Karabakh, des manifestations de masse en faveur de l’unification du Karabakh avec l’Arménie ont eu lieu d’abord dans la capitale de la région, Stepanakert, puis à Erevan, la capitale de l’Arménie. Bientôt, le Conseil suprême du Karabakh a émis une demande de transfert de la région dans l’Arménie soviétique.

Ces tentatives d’autodétermination ont cependant été contrées par un pogrom génocidaire anti-arménien dans la ville côtière azerbaïdjanaise de Sumgait, puis deux autres pogroms similaires anti-arméniens à Kirovabad et Bakou, la capitale de l’Azerbaïdjan, ce dernier en janvier 1990. Ces tensions ont rapidement évolué vers une guerre de guérilla entre les deux parties, et le 2 septembre 1991, la République du Haut-Karabakh a été proclamée à Stepanakert, puis approuvée par référendum en décembre. Il a été une fois de plus rejeté par le gouvernement soviétique de l’Azerbaïdjan, boycotté par les 20% de la population azerbaïdjanaise de la région, mais adopté démocratiquement avec 99,98% de votes «pour» l’indépendance.

L’Azerbaïdjan a déclaré son indépendance de l’Union Soviétique seulement un mois plus tard, le 18 octobre 1991. Bien que la justification même de l’indépendance de l’Azerbaïdjan repose sur le principe du droit international de l’autodétermination, principe inscrit dans la loi sur la sécession de l’URSS et dans la Constitution de l’URSS et protégée au chapitre I, article I de la Charte des Nations Unies et du Pacte international relatif aux droits civils et politiques en tant que droit pour «tous les peuples», la propre déclaration d’indépendance du Karabakh – une tentative pour annuler la manœuvre impériale injuste de Staline – a été accueillie avec déni et la violence, faisant ainsi de la toute jeune République azerbaïdjanaise un État colonisateur lui-même dès sa naissance.

Les affrontements se sont transformés en une guerre destructrice à grande échelle de 1992 à 1994, où la Russie post-soviétique (plus ouvertement) et la Turquie génocidaire, alliée de l’OTAN (plus discrètement) prenaient parti sur la base de leurs objectifs géopolitiques et de leurs ambitions impérialistes, conduisant à un cessez-le-feu volatile. basé sur le Protocole de Bichkek en 1994. Des dizaines de milliers de personnes, y compris des civils, ont été tués pendant la guerre qui a vu des épisodes horribles tels que le massacre de civils azéri de Khojaly, le déplacement de centaines de milliers de personnes des deux côtés. Une grande partie de l’ancien NKAO plus 7 territoires adjacents se sont retrouvés sous le contrôle des forces armées arméniennes.

LES DÉCENNIES APRÈS LE CESSEZ-LE-FEU

Après le cessez-le-feu, la menace de guerre magistralement orchestrée a contrôlé les peuples d’Arménie, du Karabakh et d’Azerbaïdjan et les a privé d’une prise de décision autonome et décoloniale sur les questions sociales, politiques et économiques. Pendant des décennies, des gouvernements corrompus et non élus ont pillé, opprimé et exercé des violences sur la population, empêchant toute possibilité de changement de régime dans les pays.

Des techniques d’exploitation et d’oppression similaires ont été utilisées par les classes dirigeantes en Arménie, en Azerbaïdjan, en Russie et en Turquie. Elles ont profité de la corruption, de l’autoritarisme, de l’extraction des métaux lourds et des combustibles fossiles, du commerce et des ventes d’armes de destruction massive fondées sur la glorification de la guerre et de l’hétéro-patriarcat, pour étrangler toute possibilité de solidarité écoféministe post-nationale, décoloniale, anti-patriarcale, antifasciste à long terme entre toutes les classes, races, ethnies, genres, sexualités, langues, capacités, cultures et âges dans toutes les localités touchées․

Les élites politiques minoritaires et les classes dirigeantes de chaque pays ont également fait preuve de plus de solidarité entre elles qu’avec la majorité opprimée du peuple, faisant taire la dissidence en incitant à la rupture du cessez-le-feu alors que les frontières étaient fermées. Les plus riches ont pu échapper à la conscription obligatoire, tandis que les recrue des des couches les plus pauvres de la société ont été victimes de violence, d’abus, de suicides et de meurtres pendant leur service militaire.

Toute possibilité de résolution pacifique du conflit a été enterrée dans des réunions de représentants politiques et de diplomates. Tout cela à abouti au maintien du statu quo préservé pendant 30 ans, ce qui était profitable pour les puissances impériales commerçantes d’armes et leurs mandataires au pouvoir dans les pays en conflit.

Les populations d’Arménie, du Karabakh et d’Azerbaïdjan se sont accommodés d’une rhétorique fasciste et xénophobe les uns envers les autres. Trois générations ont grandi reproduisant l’hostilité ethnique et religieuse, auparavant plus ou moins empêchée / apaisée par la politique de «fraternité nationale» en l’ère soviétique.

Le fascisme, le racisme et la xénophobie ont atteint un niveau particulièrement élevé en Azerbaïdjan, se manifestant dans des discours officiels, comme le tweet de 2015 du président Aliyev déclarant que «l’Arménie n’est même pas une colonie, elle n’est même pas digne d’être un domestique», ou encore dans la pratique de l’État , à l’exemple de l’officier de l’armée azerbaïdjanaise Ramil Safarov qui a assassiné dans son sommeil le lieutenant arménien Gurgen Margaryan lors d’un séminaire de formation parrainé par l’OTAN à Budapest. Safarov a été gracié, proclamé héros national, promu et comblé de cadeaux par le président Aliyev.

Alors que l’Azerbaïdjan reste un État dictatorial, le peuple arménien a tenté de briser le cercle vicieux et a lancé un mouvement de protestation en 2018 qui a abouti à un transfert pacifique du pouvoir d’une oligarchie cleptocratique à un une mafia néolibérale. Le gouvernement démocratique nouvellement formé a fait de nombreuses tentatives, mais insuffisantes, pour restaurer les ressources publiques pillées. Cependant, une «révolution» nationale démocratique bourgeoise qui ne rejette pas le système capitaliste patriarcal, colonial, néolibéral et anti-environnemental, qui manifeste une résistance institutionnelle aux mouvements épars de résistance, qu’il s’agisse des mouvements de défense des droits des travailleurs, ou des mouvements de rejets de l’industrie minière organisés de manière écoféministes, populaires et communautaires, bref une telle « revolution » est vouée à l’échec et risque de se renverser tôt ou tard. Il va sans dire que les puissances régionales autocratiques sont désireuses de travailler à ce renversement. Si ce n’est pas par un coup d’état, alors peut-être ce sera par une guerre.

LA GUERRE DE 2020

Le 27 septembre 2020, le régime dictatorial azerbaïdjanais, soutenue par la Turquie, a déclenché avec rage une guerre contre le Karabakh dans le but politique de «mettre fin à l’occupation arménienne» et de restaurer son «intégrité territoriale». Qui a déclenché l’agression n’est ni une question de commentaire, ni une question d’opinion, comme le suggèrent de nombreux points de vue centristes «impartiaux». C’est plutôt une question factuelle. Se trouvant dans une impasse politique et économique exacerbée par la chute des prix du pétrole depuis mars de cette année, le régime autocratique du président azerbaïdjanais Aliyev semble avoir décidé, une fois de plus, de jouer sa dernière carte de la guerre et du nationalisme, détournant ainsi l’attention de son peuple vers Karabakh.

La Turquie, suivant son approche expansionniste néo-ottomane, prend clairement partie au conflit, étant du côté de l’Azerbaïdjan à la fois diplomatiquement et sur le champ de bataille, fournissant non seulement des armes et du personnel expert, mais également au moins des centaines de mercenaires syriens. Le régime d’Erdogan tente non seulement de démanteler le Groupe de Minsk de l’OSCE et de s’insérer dans la question afin d’avoir son mot à dire dans la région, mais aussi d’ouvrir un nouveau front de guerre par procuration avec la Russie en déstabilisant une autre région sous son influence, afin de gagner sur d’autres fronts coloniaux, à savoir la Syrie et la Libye. De plus, cela pourrait également avoir une signification nationale pour le régime d’Erdogan, car pendant des années l’expansionnisme turc et les ambitions néo-ottomanes, couplés à la répression des opposants politiques et des antifascistes turcs qui ont tenté de résister, ont servi Erdogan et son établissement comme source de légitimité. et a détourné les gens des effets dévastateurs des politiques économiques néolibérales et de la privatisation incessante. La classe dirigeante des pétrodollars d’Azerbaïdjan a ouvertement accueilli favorablement le paradigme suprémaciste turc – le slogan «une nation, deux États» n’est rien d’autre que la soumission forcée des Azerbaïdjanais à l’élite politique turque.

La Russie, d’autre part, armant les deux pays pendant des décennies et utilisant le conflit pour accroître sa propre influence politique et économique dans la région, s’attend probablement à ce que l’Arménie cède les restes de sa souveraineté politique et économique, et une partie des progrès démocratiques obtenus après la « révolution de velours », en échange de la paix.

Selon le nombre de victimes militaires que les deux parties reconnaissent, la guerre a déjà coûté la vie à plus de 8 000 personnes et en a déplacé des milliers des deux côtés.

IL N’Y A PAS DE GAGNANTS DANS UNE GUERRE

Il n’y a pas de «victoire» dans la guerre, sauf pour ceux qui en profitent. La glorification de la guerre est profondément enracinée dans la masculinité toxique du système hétéronormatif patriarcal, dont la perpétuation dépend de l’existence même de la guerre et de son hégémonie idéologique. La guerre efface toute lutte anti-capitaliste, anti-militariste, anti-fascistes, antiracistes, environnementales, féministes et queer. Les discours patriarcaux et nationalistes omniprésents deviennent non seulement dominants mais aussi obligatoires, et toute divergence par rapport au courant dominant est considérée comme une trahison supplémentaire et punissable envers «l’État-nation» et «l’armée-nation» . Une autre guerre signifie une autre vague d’exacerbation de la haine, la fermeture des portes à la réconciliation et à la confiance, la montée du nationalisme et le ciblage des voix marginalisées qui défient les mécanismes de production de guerre et d’expansion impérialiste. Cette guerre, comme toute autre, a également de graves conséquences environnementales, transcendant les frontières et les identités. Cette partie de la Terre, déjà endommagée et épuisée par l’exploitation minière presque au point de non-retour, est aujourd’hui détruite quotidiennement.

La militarisation devient omniprésente: à un niveau personnel, et envahie le quotidien, que ce soit en suivant les flux d’information en continue, en apprenant le nombre des victimes, les bombardements sans fin et les destructions, tout en faisant du bénévolat pour soutenir les réfugiés. Nous ne sentons plus la frontière entre « être militarisé » et « faire un pas en dehors ». Il semble qu’il n’y ait pas l’option de «ne pas faire partie de la guerre». Le seul moyen de se sauver reste donc les soins, le soutien mutuel et les réseaux de solidarité qui contribuent à maintenir nos valeurs et à assurer notre survie. Aujourd’hui, la seule solidarité légitime qui nous est permise est celle de mourir ensemble ou d’organiser la logistique et le soutien de ceux qui ont fui la zone de combat, la solidarité genrée des soins, de guérison et de nettoyage du désordre physique, psychologique et écologique. Depuis notre jeune âge, nos corps ne nous appartiennent pas, ils sont d’une manière ou d’une autre considérés comme des serviteurs du conflit. Ce cycle doit prendre fin. Nous avons besoin d’un mouvement politique antifasciste pro-paix solide et d’un agenda․

Jusqu’à présent, nous n’avons pas réussi à former un tel mouvement en partie parce que a) la critique du nationalisme, du patriarcat, du capitalisme et du militarisme reste largement un discours marginal et réprimé, b) les positions anti-guerre ne sont pas viables dans les conditions d’agression militaire étrangère et le discours expansionniste, c) les discours pro-paix déjà marginaux sont souvent dominés par des approches libérales, hiérarchisées (descendantes top down) qui égalisent et homogénéisent les dynamiques de pouvoir, les contextes et les réalités, et d) les positions anti-nationalistes et internationalistes sont souvent facilement identifiées avec l’expérience soviétique du socialisme totalitaire, dont la mémoire collective laisse peu ou pas de place à la politique de gauche. Pour que de tels espaces s’ouvrent dans la région au sens large, une lutte pour la décolonisation doit être coordonnée et peut-être même précédée par le renversement des dictatures en Azerbaïdjan, en Turquie et en Russie.

L’Union soviétique n’était pas la solution de paix mais la partie du problème lui-même. Tout comme le système capitaliste occidental, l’URSS a activement contribué à la vision moderniste de la supériorité anthropocentrique et colonialiste de l ‘«Humain», manifestée par le progrès scientifique, l’expansion militaro-industrielle et le commerce des armes, l’exploitation du travail, la discipline et le contrôle des corps et des esprits.

LE TEMPS DE L’ACTION ECOFEMINISTE DÉ-COLONIALE, ANTI-FASCISTE ET ANTI-MILITARISTE

Nous appelons l’Azerbaïdjan à arrêter les attaques; ce conflit ne peut pas avoir de solution militaire.

Nous appelons à remplacer les cadres idéologiques de la nation et du territoire par ceux des personnes et des droits. Les droits du peuple, pas les droits des États. Le conflit ne peut pas continuer d’être vu simplement à travers le principe légaliste de l’intégrité territoriale.

Nous appelons à la reconnaissance de l’autodétermination du Karabakh et à l’annulation de la manœuvre coloniale soviétique d’il y a un siècle. Les frontières tracées au début du XXe siècle par les bolcheviks et réifiées par l’Azerbaïdjan indépendant n’ont jamais reflété les droits de la majorité des habitants du Karabakh. Ils ont créé les conditions de la guerre perpétuelle dans la région, puis du déplacement des populations et de la nécessité d’une zone tampon constituée des territoires adjacents.

Nous soulignons l’importance du droit de TOUS les réfugiés(arméniens comme azéris : réfugiés azeris des 7 territoires adjacents et réfugiés arméniens de Bakou, Sumgait, Nakhichevan et d’autres villes azéries autrefois peuplées d’Arméniens), à retourner dans leurs foyers et de leur droit à l’autodétermination dans des conditions de démilitarisation, de désintoxication des sociétés de la haine mutuelle, de garanties mutuelles et solides de sécurité et de retenue de l’ingérence des puissances impérialistes fascistes dans la région.

Nous appelons à abandonner les positions expansionnistes et maximalistes en faveur de positions post-nationales.

Nous appelons à une reconnaissance multilatérale et à des réparations pour les génocides et massacres passés afin de prévenir les génocides futurs, à savoir le génocide arménien, le massacre de Shushi, les pogroms de Sumgait, Kirovabad, Bakou et le massacre de Khojaly.

Nous exprimons notre solidarité avec les compagnons d’Azerbaïdjan, de Turquie et d’ailleurs, qui ont fait entendre leur voix contre cette guerre.

Nous appelons à la paix mondiale et à la démilitarisation. Pour l’abolition du complexe militaro-industriel colonial et du commerce des armes, soutenu par les industries des mines de métaux lourds et des combustibles fossiles. Pour un arrêt de l’extraction des métaux lourds et de la combustion de combustibles fossiles dans le monde entier.

Nous appelons à la solidarité et à la coexistence pacifique par delà les frontières, les identités et les classes.

Nous appelons à adopter le respect de la vie – humaine et non humaine, comme principe politique dominant.

Nous appelons à une lutte internationale pour la suppression du fascisme, des appétits dictatoriaux du système capitaliste et de ses agents dans notre région et au-delà. Nous dénonçons le totalitarisme et sa propagande sous toutes ses formes.

Nous rêvons d’une cohabitation post-nationaliste, pluraliste et durable pour les peuples du Caucase dans une écologie politique axée sur la vie, à travers la création d’une communauté internationaliste autogérée et autonome dans la région. »

12/10/2020

UN.

SP.

P.H.

T.T.

https://medium.com/sev-bibar/against-war-in-%D5%A1%D6%80%D6%81%D5%A1%D5%AD-qaraba%C4%9F-2baaecfbad5e