گه‌ڕیلایه‌کی ئه‌نارکیست، که‌سێك که‌ نێوی

Kurdish (Sorani) translation of Nestor Makhno’s bioghaphy.

نێستۆر ماخۆ «Nestor Makhno» ئه‌و که‌سه‌ی که‌ سه‌رپه‌رشتی سه‌ربازیی له‌شکری بزووتنه‌وه‌ی ئه‌نارکیستی ناسراو به‌ بزاڤی ماخنۆڤیستی «Makhnovist movement- Makhnovshchina»ی کرد.

ئه‌م بزاڤه‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی شۆڕشی روسیه‌ی 1917 بوو له‌ ئۆکرانیا، له‌وێنده‌رێ شۆڕش شێوه‌یه‌کی ئازادیخوازانه‌ی به‌خۆوه‌ گرت و کارگه‌ران و جوتیاران دژی له‌شکره‌کانی تزاری و دژه‌شۆڕش و بۆلشه‌ڤیکه‌ سه‌رکوتگه‌ره‌کان جه‌نگین.

نێستۆر ئیڤانۆڤیچ ماخنۆ «Nestor Ivanovich Makhno» لە 27ی ئۆکتۆبەری 9188 لە ئۆکرانیا لەدایك بووە، لە 25ی جولای 1934دا لە فه‌ره‌نسه‌ مردووە.

بزاڤی ماخنۆڤیست به‌نێوی ماخنۆ ئه‌نارکیستی ئۆکرانی، ئه‌وێك که‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ڕۆڵێکی سه‌ره‌کی له‌ بزاڤه‌که‌دا گێڕا. له‌ راستیدا، « Makhnovshchina» پیت به ‌پیت ده‌کاته‌ بزاڤی ماخنۆ و نێوی وی بۆ هه‌میشه‌ به‌ شۆڕشی‌ ناوچه‌ی باشووری خۆرهه‌ڵاتی ئۆکرانیاوه‌ گرێی خواردووه‌. ده‌ی که‌واته‌ ماخنۆ کێ بوو؟

نێستۆر ئیڤانۆڤیچ ماخنۆ « Nestor Ivanovich Makhno» له‌ 27ی ئۆکتۆبه‌ری 1889 له‌ هولیای پۆله‌ «Hulyai Pole» شارۆچکه‌یه‌كی 30.000 که‌سی له‌ باشووری خۆرهه‌ڵاتی ئۆکرانیا له‌دایكبووه‌، که‌ کۆمه‌ڵێك فیرگه‌ و کارگه‌ی تیدابوو.

ماخنۆ کوڕی خێزانێکی هه‌ژاری جوتیاریی بوو. کاتێك که‌ وی ته‌مه‌نی ده‌ هه‌یڤ بوو، باوکی مرد، ژیانی وی و چوار براکه‌ی تری که‌وتۆته‌ سه‌رشانی دایکیان. له‌به‌ر هه‌ژاری و نه‌داری له‌ راده‌به‌ده‌ری خێزانه‌که‌ی، ناچار له‌ حه‌وت ساڵیدا ده‌ستی به‌ شوانکاره‌یی کردووه‌. له‌ هه‌شت ساڵیدا له‌ فێرگه‌ی سه‌ره‌تایی «هولیای پۆله‌» ده‌ستی به‌ خوێندن کردووه‌ و به‌ زستاندا خوێندویه‌تی و به‌ هاویندا لای خاوه‌ن مو‌ڵکه‌‌ نێوخۆییه‌کان کاری کردووه‌. کاتێك که‌ ته‌مه‌نی گه‌یشتووه‌ته‌ دوازده‌ سالان وازی له‌ خوێندن هێناوه‌ و ملی به‌ کاری ته‌واو وه‌خت (full-time employment) وه‌ك کارگه‌ری کشتوکاڵی له‌سه‌ر زه‌ویوزاری خانزاده‌ و کێڵگه‌ی داگیرکراوه‌کانی ژێرچه‌پۆکی کۆلاكه‌ «وه‌رزێڕه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌»کانی ئاڵمان دا کاری کردووه‌. له‌ته‌مه‌نی هه‌ڤده‌ ساڵیدا له‌ خودی هولیای پۆله‌ دا، سه‌ره‌تا وه‌ك شاگردی وێنه‌کار و پاشان وه‌ك کارگه‌رێکی بێپیشه‌ له‌ کارخانه‌یه‌کی ئاسنڕێژیدا ده‌ستی به‌کار کرد و دواجار وه‌ك داڕێژه‌ر له‌ هه‌مان ڕشته‌دا ده‌ستبه‌کار بوو.

هه‌ر له‌و کاته‌دا بوو که‌ له‌ ئاسنداڕێژیدا کاری ده‌کرد، که‌ به‌شداری له‌ ڕامیاری شۆڕشگێڕانه‌ کرد. له‌ ساڵانی ناجێگیری پاش شۆڕشی 1905ی ڕوسیه‌دا‌، ماخنۆ تێکه‌ڵ به‌ ڕامیاری شۆڕشگێڕانه‌ بوو . ئه‌م بڕیاره‌ی بۆ ئه‌زموونه‌کانی له‌مه‌ڕ سته‌م له‌ شوێنکار و دیتنه‌کانی له‌ تیرۆرگه‌ری ڕژێمی ڕوسی له‌ کاتی ڕووداوه‌کانی 1905دا ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ (له‌و کاته‌دا له‌ هولیای پۆله بارگرژییه‌کی وا له‌ ئارادا نه‌بوو، سه‌ره‌رای ئه‌وه‌ ڕژێم هه‌ژمارێکی زۆری له‌ هێزی پۆلیسی دابڕی بۆ سه‌رکوتی کۆبوونه‌وه‌ و کۆڕوکۆمه‌ڵ بۆ چاوترسێنی ڕێبواران و لێدانی زیندانیان به‌ قۆنداخه‌ تفه‌نگ له‌سه‌ر شه‌قامه‌کان له‌ شارۆچکه‌که‌دا ، نارد). له‌ ساڵی 1906دا ماخنۆ بڕیاری په‌یوه‌ستبوونی به‌ گروپێکی ئه‌نارکیست له‌ هولیای پۆله‌، دا ( گروپێك که‌ به‌زۆری له‌ کوڕانی جوتیاره‌ هه‌ژاره‌کان، ساڵی له‌وه‌وپیش پێکهاتبوو).

له‌ کۆتایی 1906 و له‌ 1907دا، ماخنۆ به‌ تۆمه‌تی کوشتنی ڕامیارانه‌ ده‌ستبه‌سه‌رکرا، به‌ڵام له‌به‌ر له‌ده‌ستدا نه‌بوونی به‌ڵگه‌ بۆ ئه‌م تۆمه‌ته‌، له‌ زیندان هاته‌ده‌ر. له‌ ساڵی 1908دا به‌ هۆی تۆمه‌تی هه‌ڵبه‌ستراو له‌لایه‌ن پۆلیسێکی سیخور له‌نێو گروپه‌که‌دا، ده‌ستبه‌سه‌رکراو خرایه‌ زیندانه‌وه‌. له‌ مارچی 1910دا ماخنۆ و سیازده‌ که‌سی دی له‌ دادگه‌یه‌کی سه‌ربازیدا سزای له‌ سێداره‌دانیان بۆ بڕایه‌وه‌. ماخنۆ به‌هۆی که‌مته‌مه‌نی و هه‌وڵ و تێکۆشانی دایکییه‌وه‌، سزای له‌ سێداره‌دانه‌که‌ی گۆڕدرا به‌ زیندانیی هه‌میشه‌یی له‌گه‌ڵ کاری سه‌خت. له‌ ماوه‌ی زیندانیبوونه‌که‌ی له‌ زیندانی بوتیرکی «Butyrki» له‌ مۆسکۆ، به‌ هه‌موو شێوازێکی له‌به‌رده‌ست و لواو به‌رهه‌ڵستی ده‌سه‌لاتدارانی زیندانه‌که‌ی ده‌کرد، هه‌ر به‌هۆی ئه‌م به‌رهه‌ڵستییه‌وه‌، زۆربه‌ی ماوه‌ی زیندانییبوونه‌که‌ی به‌ زنجیرکراوی یا له‌ سیاچاڵه‌ سارد و شیداره‌کاندا برده‌سه‌ر. ئه‌م ئه‌زموونه‌ ڕکوکینه‌ی له‌ ڕاده‌به‌ده‌ری ماخنۆی له‌ زیندانه‌کان فراوانتر کرد ( دواتر، له‌ سه‌رده‌می شۆڕشدا، یه‌که‌مین ئه‌رکی له‌گه‌ڵ گه‌یشتنی به ‌هه‌ر ‌شار و‌ شارۆچکه‌یه‌ك، ئازادکردنی زیندانییه‌کان و وێرانکردنی زیندانه‌کان بوو).

ماخنۆ له‌ کاتی زیندانییبوونه‌که‌یدا له‌ زیندانی بوتیرکی له‌گه‌ڵ پیته‌ر ئارشینۆڤ «Peter Arshinov» هاوزیندانییه‌کی ئه‌نارکیست، که‌ دواتر بووه‌ هه‌ڵسوڕاو و مێژوونووسی بزاڤی ماخنۆڤیستی. پیته‌ر ئارشینۆڤ ساڵی 1887 له‌ شارۆچکه‌ی پیشه‌سازیداری کاتێرینۆسڵاڤ «Katerinoslav»ی ئۆکرانیا له‌دایك بوو بوو. باوکی کارگه‌ری کارخانه‌ بوو و کانه‌کارگه‌ر بوو. پیته‌ر ئارشینۆڤ له‌ بنه‌ڕه‌تدا بۆڵشه‌ڤیك بوو و له‌ ساڵی 1906دا بوو بوو به‌ ئه‌نارکیست، له‌ ڕێکخستنی کارگه‌ران و کاری کارخانه‌دا دژی ڕژێم ڕۆڵێکی ڕابه‌رانه‌ی دیت. له‌ ساڵی 1907دا ده‌ستبه‌سه‌ر کراو به‌ مردن سزادرا و به‌ره‌و ئۆروپای خۆراوایی هه‌ڵهات. له‌ ساڵی 1909دا گه‌رایه‌وه‌ روسیه‌ و دووباره‌ گیرایه‌وه‌ و دیسانه‌وه‌ هه‌ڵهاته‌وه‌. له‌ ساڵی 1910دا، گیرا و خرایه‌ زیندانی بوتیرکی و له‌وێنده‌رێ بوو که‌ له‌گه‌ڵ ماخنۆ ئاشنابوو. هه‌ردوو ئه‌نارکیست هاوه‌ڵێتییه‌کی که‌سی و رامیاری توندوتۆڵیان پێکهێنا و ئاڕشینۆڤ له‌ په‌ره‌دان و قوڵکردنه‌وه‌ی بۆچوونه‌ ئه‌نارکیستییه‌کاندا، کۆمه‌کی ماخنۆی کرد.

له‌ 2ی مارچی 1917دا ، پاش هه‌ش ساڵ و هه‌شت مانگ مانه‌وه‌ له‌ زیندان ماخنۆ له‌گه‌ڵ زیندانییه‌ رامیاره‌کانی دیدا وه‌ك سه‌ره‌نجامی شۆڕشی فێبریوه‌ری ئازاد بوو. پاش به‌سه‌ربردنی سێ هه‌فته‌ له‌ مۆسکۆ له‌گه‌ڵ ئه‌نارکیسته‌کانی ئه‌وێنده‌رێ، ماخنۆ گه‌رایه‌وه‌ بۆ هولیای پۆله‌. وه‌ك تاقه‌ زیندانی که‌ به‌هۆی شۆڕشه‌وه‌ گه‌رایه‌وه‌ ناو خێزانه‌که‌ی، ماخنۆ به‌ شێوه‌یه‌کی تایبه‌ت له‌ سارۆچکه‌که‌یدا ڕێزی لێده‌گیرا. پاش سالانێك له‌ زیندانییبوون و زه‌جرکێشان به‌لام به‌فێربوونه‌وه‌، ماخنۆ وه‌ك هه‌رزه‌کارێكی هه‌ڵسوڕاوی بێپێشینه‌ نه‌گه‌ڕایه‌وه‌، به‌ڵکو وه‌ك ئه‌نارکیستێکی په‌روه‌رده‌ و جه‌نگاوه‌ر هاوڕای بیرپته‌وی له‌مه‌ڕ ململانێی کۆمه‌ڵایه‌تی و ڕامیاری شۆڕشگێڕانه‌، بیرگه‌لێك که‌ ده‌ستبه‌جێ بۆ پیاده‌کردن ده‌گونجان. ماخنۆ کاتێك که‌ له‌ هولیای پۆله‌ نیشته‌جێ بوو، به‌زوویی خۆی بۆ کاری شۆڕشگێڕانه‌ ته‌رخانکرد. ئه‌ندامه‌کانی تری گروپه‌ ئه‌نارکیستییه‌که‌ و ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ جوتیاران هاتنه‌ سه‌ردانی. پاش گۆڕینه‌وه‌ی بیرورا له‌گه‌ڵیان، پێشنیاری ده‌ستبه‌جێ ده‌ستکردن به‌ کاری ڕێکخراوه‌یی بۆ گڕیدانه‌وه‌ی جوتیارانی هولیای پۆله‌ و ده‌وروبه‌ری له‌گه‌ڵ گروپه‌ ئه‌نارکیسته‌کان. له‌ 28-29ی مارچ دا، یه‌کێتی جوتیاران، به‌ سه‌رپه‌رشتگه‌ری ماخنۆ پێکهات. پاشان یه‌کێتی له‌م چه‌شنه‌ی له‌ گوند و شارۆچکه‌کانی تری ناوچه‌که‌دا ڕێکخست. ماخنۆ ڕۆڵێکی سه‌رکه‌وتوو و به‌رچاوی له‌ مانگرتنی کارگه‌رانی دارتاشی و کانه‌کان له‌ کارخانه‌یه‌کدا که‌ موڵکی پیره‌ خاوه‌نکاره‌ پێشووییه‌که‌ی خۆی ( ئه‌م تێکشکانه‌ وای له‌ خاوه‌نکاره‌کانی دی کرد، مل به‌ داخوازی کارگه‌ره‌کانیان بده‌ن). له‌ هه‌مانکاتدا، جوتیاره‌کان ئاماده‌نه‌بوون کرێ به‌ خاوه‌ن موڵکه‌کان بده‌ن[1].

ئه‌نجوومه‌نه‌ ناوچه‌ییه‌کانی جوتیاران له‌ ناوچه‌ی هولیای پۆله‌ و ناوچه‌کانی دی راگه‌یێندران، هه‌روه‌ها له‌ 5-7ی ئاوگوست، کۆنگرێسی هه‌رێمی له‌ کاتێرینۆسلاڤ «Katerinoslav» بڕیاری سه‌رله‌نوێ ڕێکخستنه‌وه‌ی یه‌کێتییه‌ جوتیارییه‌کانی له‌ نێو سۆڤییه‌ت «کۆمون»ه‌کانی جوتیاران و نوێنه‌رانی کارگه‌راندا دا.

به‌م شێوه‌یه‌، ماخنۆ و هاوکاره‌کانی پرسه‌ رامیاری و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانیان ڕاکێشایه‌ ژیانی ڕۆژانه‌ی خه‌ڵکه‌وه‌، ئه‌وه‌ی که‌ له‌خۆیدا پشتیوانی له‌ کۆششه‌کانی ده‌کرد، به‌هیوای خێراکردنی ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی خاوه‌ندارییه‌ گه‌وره‌کان. »[2] له‌ هولیای پۆله‌، شۆڕش له‌چاو شوێنه‌کانی تر خێراتر ده‌بزووت ( بۆ نموونه‌، له‌کاتێکدا که‌ سۆڤیه‌تی ئه‌لێکساندرۆڤسك «Aleksandrovsk» له‌ پیترۆگراد له‌ ڕۆژانی جولای دا پشتیوانیان له‌ کاره‌کانی میری کاتیی ده‌کرد، به‌ڵام کۆبوونه‌وه‌یه‌ك له‌ هولیای پۆله‌ هاوده‌نگی سه‌ربازانی یاخی و کارگه‌ران ده‌بێت). جوتیاران له‌ گشت لایه‌که‌وه‌ به‌ره‌و هولیای پۆله‌ بۆ به‌ده‌سهێینانی ڕێنوێنی و کۆمه‌ك له‌لای ناوه‌نده‌ « volosts» (ناوه‌ندی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌کان) نزیکه‌کانیانه‌وه‌ ده‌کشان. چینی جوتیاران ده‌یویست ده‌ستبه‌سه‌ر زه‌مینی زه‌ویداره‌ گه‌وره‌کان و کۆلاکه‌کاندا بگرێت. ماخنۆ ئه‌م داخوازییه‌ی له‌ یه‌که‌مین دانیشتنه‌کانی سۆڤیه‌ته‌ هه‌رێمییه‌کاندا پێشکه‌شکرد، ئه‌وه‌ی که‌ له‌ هولیای به‌رزکرایه‌وه‌. له‌ ئاوگوست دا، ماخنۆ گشت خاوه‌ن موڵکه‌ نێوخۆیی و جوتیاره‌ ده‌وڵه‌مه‌ند «kulaks»ه‌کانی بانگکرد و هه‌موو به‌ڵگه‌نامه‌کانی خاوه‌ندارێتی (زه‌وی، وڵاخ و ئامێر)ی لێ سه‌ندن. لیستی داراییه‌کان چێکراو و وه‌ك ڕاپۆڕتێك بۆ دانیشتنی سۆڤیه‌تی ناوچه‌که‌ و کۆبوونه‌وه‌ی هه‌رێمیی به‌رزکرایه‌وه‌. له‌وێدا دان به‌وه‌دا نرا، که‌ هه‌موو زه‌مینه‌کان و وڵاخ و ئامیره‌کان به‌یه‌کسانی دابه‌شێنرێن و دابه‌شکردنه‌که‌ش خودی خاوه‌نزه‌وییه‌کانیشی ده‌گرته‌وه‌. ئه‌مه‌ ناوه‌ڕۆکی پرۆگرامی کشتوکاڵیی بزووتنه‌وه‌که‌ بوو، واته‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی خاوه‌ندارێتی موڵکاداره‌کان و کۆلاکه‌کان. هیچکه‌س بۆی نه‌بوو، زه‌وی زیاتر له‌وه‌ی که‌ ده‌توانی به‌خۆی کاری تێدا بکات – بێ له‌وه‌ی که‌سێکی دی به‌کرێ بگرێت- هه‌یبێت. ئه‌مه‌ هه‌مووی به‌رهه‌ڵستکاری بوو به‌رامبه‌ر میری کاتیی که‌ پێی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ داده‌گرت، که‌ ئه‌م پرسانه‌ گشت کاری ئه‌نجومه‌نی دامه‌زرێنه‌رانن‌« Constituent Assembly» . هه‌روه‌ها کۆمونه‌ ئازاده‌کان له‌ سه‌ر موڵك و دارایی خاوه‌نزوه‌وییه‌ کۆنه‌کان پێکهاتن.

به‌شێوه‌یه‌کی چاوه‌ڕواننه‌کراو، جێبه‌جێکردنی ئه‌م بڕیارانه‌، به‌هۆی به‌رهه‌ڵستی خاوه‌نزه‌وی و کۆلاکه‌کانه‌وه ‌دواخرا، که‌ خۆیان ڕێکخست و په‌یوه‌ندییان به‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی کاتییه‌وه‌ کرد. کاتێك که‌ جه‌نه‌راڵ کۆڕنیلۆڤ «Kornilov» هه‌وڵیدا له‌شکرکێشی بۆ سه‌ر پترۆگراد بکات و ده‌سه‌ڵات به‌ده‌سته‌وه‌ بگرێت، سۆڤیه‌تی هولیای پۆله‌ به‌ رابه‌ری ماخنۆ ده‌ستپێشخه‌ری له‌ پێهێنانی کۆمیته‌یه‌کدا بۆ ڕزگارکردنی شۆڕش، کرد. ئامانجی سه‌ره‌کی ئه‌وه‌بوو، چه‌ککردن (ده‌ستکۆتاکردن)ی دوژمنه‌ نێوخۆییه‌کان – خاوه‌نزه‌وییه‌کان، سه‌رمایه‌داره‌کان و کۆلاکه‌کان- هه‌روه‌ها هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی خاوه‌ندارێتیان به‌سه‌ر سامانه‌کانی خه‌ڵکیدا: زه‌وی، کارخانه‌، کێڵگه‌کان، دوکانه‌کانی چاپه‌مه‌نی، شانۆکان و هیتریش. له‌ 25ی سێپتێمبه‌ردا کۆنگری ڤۆلۆستی سۆڤیه‌ته‌کان و ڕێکخراوه‌کانی جوتیاران له‌ هولیای پۆله‌، ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی زه‌مینی موڵکداره‌کان و گؤرینی به‌ خاوه‌نداێتی کۆمه‌ڵایه‌تی (گشتی) ڕاگه‌یاند. هێڕش بۆ سه‌ر موڵکی موڵداره‌کان و جوتیاره‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌کان، له‌ناویاندا داگیرکه‌ره ‌ئاڵمانه‌کان ده‌ستی پێکرد و ده‌ستکرا به‌ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی موڵکی ده‌ستبه‌سه‌رداگره‌کان (زه‌ویداره‌ گه‌وره‌کان و داگیرکه‌ره ‌ئاڵمانه‌کان).

کاتێك که‌ میریی ڤلادیمیر لێنین ڕێکه‌وتننامه‌ی برێست لیتۆڤسك «Brest-Litovsk»ی له‌ به‌هاری داهاتوودا، واژۆ کرد، چالاکییه‌کانی ماخنۆ ڕاگیران. ئه‌م ڕێکه‌وتننامه‌یه‌ به‌شێکی گه‌وره‌ی ئیمپراتۆری ڕوسیی، له‌نێویدا ئۆکرانیای له‌به‌رامبه‌ر ئاشتیدا به‌ ئاڵمان و نه‌مسا به‌خشی. هه‌روه‌ها ڕێکه‌وتننامه‌که‌ داگیرکردنی ئۆکرانیای له‌لایه‌ن هه‌ژمارێکی گه‌وره‌ی هێزی ئاڵمانی و نه‌مساوییه‌وه‌ له‌به‌رچاو گرتبوو، که‌ سه‌راپای وڵاته‌که‌ی له‌ ماوه‌ی که‌متر سێ مانگدا داگیرکرد. ماخنۆ له‌ پێکهێنانی یه‌که‌ سه‌ربازییه‌کاندا، که‌ 1700 که‌سیان ده‌گرته‌خۆ، سه‌رکه‌وتوو بوو. به‌لام نه‌یتوانی به‌ر به‌ داگیرکردنی هولیای پۆله‌ بگرێت. پاش کۆنگریسی ئه‌نارکیسته‌کان له‌ کۆتایی ئه‌پریلدا له‌ تاگانڕۆگ «Taganrog»، کۆنگره‌که‌ بڕیاری ڕیکخستنی یه‌که‌ی جه‌نگاوری بچووكی پێکهاتوو له‌ پێنج تا ده‌ جوتیار و کارگه‌ر، کۆکردنه‌وه‌ی چه‌ك له‌ دوژمن و هه‌ڵخرانی ڕاپه‌ڕینی سه‌رتاسه‌ری جوتیاران دژی هێزه‌کانی ئاڵمان و نه‌مسا و ناردنی گروپێکی بچووك بۆ ڕوسیای سۆڤیه‌تی به‌ پله‌ی یه‌که‌م بۆ ئه‌وه‌ی بزانرێت که‌ له‌وێنده‌رێ شۆڕش و ئه‌نارکیسته‌کان له‌ ژێر سایه‌ی بۆلشه‌ڤیکه‌کاندا چییان به‌سه‌ردا هاتووه‌.

ماخنۆ یه‌کێك بوو له‌ گروپه‌که‌. له‌ جونی دا، ماخنۆ گه‌یشته‌ مۆسکۆ. وی ده‌ستوبرد چاوی به‌ هه‌ندێك له‌ ئه‌نارکیسته‌کانی ڕوسیه‌ (له‌ناویاندا هاوه‌ڵی دێرینی پیته‌ر ئارشینۆڤ) که‌وت. بزاڤی ئه‌نارکیستی له‌ مۆسکۆ لاواز بوو بوو، به‌هۆی هێرشی چێکا (ده‌زگه‌ی ئاسایشیی بۆلشه‌ڤیکه‌کان –Bolshevik secret service the Cheka )‌ له‌ ئه‌پریلدا بڕبڕه‌ی پشتی بزووتنه‌وه‌که‌ شکابوو، به‌مجۆره‌ ‌هێرشی ڕامیاری چه‌پ بۆ سه‌ر بۆلشه‌ڤیکه‌کان تێکشکابوو. بۆ ماخنۆ که‌ له‌ ناوچه‌یه‌که‌وه‌ هاتبوو، که‌ ئازادی ده‌ربڕین و ڕێکخراوبوون، شتێکی جێکه‌وته‌ بوو، لاوازی ئاستی چالاکیکردن بۆی شتێکی ته‌کانده‌ر بوو. بۆ وی، مۆسکۆ وه‌ك پایته‌ختی شۆڕشێکی کارتۆنی وابوو، کارخانه‌یه‌کی گه‌وره‌بوو که‌ تێیدا بڕیار و دروشمی‌ بێناوه‌ڕۆکی تاکه‌‌ پارتێکی رامیاری لێوه‌ ده‌رده‌چوون، پارتێك که‌ به‌هۆی ده‌ستبه‌سه‌رداگرتن و خۆسه‌پاندن و خۆی گه‌یانده‌ پله‌ی فه‌رمانڕه‌وایی.[3] هه‌روه‌ها ماخنۆ سه‌ردانی ئه‌نارکیستی سه‌رشوناس پیته‌ر کرۆپۆتکین «Peter Kropotkin»ی کرد، له‌مه‌ڕ کاری شۆڕشگێڕانه‌ و بارودۆخی ئۆکرانیا ڕاوێژی له‌ته‌كدا کرد.

کاتێك که‌ له‌ مۆسکۆ بوو، ماخنۆ چاوی به‌ لێنین «Lenin» که‌وت. ئه‌م دانیشتنه‌ به‌ ڕێکه‌وت بوو. وی بۆ به‌ده‌ستهێنانی مۆڵه‌تی مانه‌وه‌ و خواردنی خۆڕایی سه‌ردانی کرێملین «Kremlin» ده‌کات، له‌و سه‌ردانه‌دا سه‌رۆکی کۆمیته‌ی سه‌رتاسه‌ری ڕوسیه‌ی ناوه‌ندی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سۆڤیه‌ته‌کان ژاکۆڤ م. سڤێردلۆڤ «Jakov M. Sverdlov» ده‌بینێت، هه‌ر ئه‌ویش چاوپێکه‌وتنی ماخنۆ و لێنین ی سازکرد. لێنین له‌ ماخنۆی پرسی  » جوتیاره‌کانی ناوچه‌که‌ت چۆن له‌ دروشمی گشت ده‌سه‌ڵات بۆ سۆڤیه‌ته‌کان له‌ دیهاته‌کان تێگه‌یشتوون؟ »، ماخنۆ ڕایده‌گه‌یێنێت، که‌ لێنین به‌ وه‌ڵامه‌کی وی سه‌ری سوڕده‌مێنێت :  » جوتیاره‌کان به‌ شێوازی تایبه‌تی خۆیان له‌م دروشمه‌ تێگه‌یشتوون. به‌پێی لێکدانه‌وه‌ی خۆیان. هه‌موو ده‌سه‌لاته‌کان، له‌ هه‌موو ناوچه‌ ژیارییه‌کاندا، پێویسته‌ هه‌ست به‌ هه‌مان ده‌رکی هوشیاری و لێهاتووی خه‌ڵکی کارگه‌ر بکرێت. جوتیاران له‌وه‌ تێگه‌یشتوون، که‌ سۆڤیه‌ته‌کانی کارگه‌ران و جوتیارانی دێهات، وڵات و ناوچه‌کان، له‌ ئامرازه‌کانی ڕێکخراوی شۆڕشگێڕانه‌ و خۆبه‌ڕیوه‌به‌رایه‌تییه‌ ئابورییه‌کانی خه‌ڵکی کارگه‌ر له‌ خه‌بات دژی بۆرژوازی و نۆکه‌رانی و سۆشیالیسته‌ ڕاستڕه‌و و میرییه‌ هاوبه‌شه‌که‌یان، زیاتر نین ».

لێنین له‌ وه‌لامی ئه‌مه‌دا ده‌ڵێت  » ده‌ی باشه‌، که‌واته‌ جوتیارانی ناوچه‌که‌ت توشی ئه‌نارکیزم بوون! »[4] دواتر له‌ وتووێژه‌که‌دا، لێنین درێژه‌ی ده‌داتێ:  » ئایا ئه‌نارکیسته‌کان هه‌رگیز له‌ که‌تواری دونیای هاوچه‌رخدا دان به‌ که‌مایه‌تی خۆیاندا ده‌نێن؟ بۆچی هیچکات بیری لێناکه‌نه‌وه‌ ». ماخنۆ له‌وه‌لامدا ده‌ڵێت:  » هاوڕێ لێنین، به‌لام پێوسیته‌ من پێتڕاگه‌یێنم، که‌ ئه‌و پاگانده‌یه‌ت، که‌ ئه‌نارکیسته‌کان له‌ که‌تواریی هاوچه‌رخ تێناگه‌ن، ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌وان په‌یوه‌ندییه‌کی که‌توارییان له‌گه‌ڵی نییه‌ و …تد، له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌. ئه‌نارکۆ- کۆمونیسته‌کان له‌ ئۆکرانیا… ئه‌ناکۆ–کۆمونیسته‌کان، ده‌ڵێم بۆ ئه‌وه‌ زۆر به‌ڵگه‌یان به‌ده‌سته‌وه‌ داوه‌، که‌ ڕه‌گیان له‌ ئێستادا داکوتاوه‌. سه‌راپای خه‌باتی شۆڕشگێڕه دێهاتنشینه‌‌کانی ئۆکرانیا دژی «Central Rada» له‌ژێر ئاراسته‌ی ئایدیۆلۆجی ئه‌نارکۆ – کۆمونیسته‌کان به‌ زۆری و به‌راده‌یه‌کیش سۆشیالیسته‌ شۆڕشگێڕه‌کان دا به‌ڕیوه‌براوه‌ … بۆلشه‌ڤیکه‌کانی تۆ بۆ ده‌رمانیش له‌ دێهاته‌کانی ئێمه‌دا بوونیان نییه‌. به‌جۆرێك که‌ کاراییان تا ڕاده‌ی نه‌بوون، دابه‌زیوه‌. نزیکه‌ی گشت ئه‌نجومه‌نه‌کانی جوتیاران و کۆمونه‌کان له‌ ئۆکرانیا به‌ هه‌ڵخرانی ئه‌نارکۆ- کۆمونیسته‌کان پێکهاتوون. خه‌باتی چه‌کدارانه‌ به‌رامبه‌ر دژه‌شۆڕش به‌گشتی و به‌رامبه‌ر به‌ هێرشی نه‌مسا- ئاڵمانی به‌تایبه‌ت به‌ئاراسته‌ی ئایدیۆلۆجی و ڕێکخراوه‌یی ئه‌نارکۆ-کۆمونسیته‌کان سه‌ری گرتووه‌. به‌ دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌وه‌‌ بۆ پارته‌که‌ی تۆ هیچ گرنگ نییه‌، تا به‌هۆی ئه‌م گشته‌وه‌ باوه‌ڕمان بداتێ، به‌ڵام ئه‌مانه‌ ڕاستین و تۆ ناتوانی نکۆڵییان لێبکه‌یت. من وای بۆ ده‌چم تۆ ئه‌وه‌ باش ده‌زانیت، هێزی چالاك و توانای جه‌نگینی هێزه‌ خۆبه‌خشه‌ شۆڕشگێڕه‌کانی ئۆکرانیا. به‌بێ هۆ نییه‌، که‌ تۆ ڕاتگه‌یاند به‌شێوه‌یه‌کی پاله‌وانانه‌ به‌رگرییان له‌ دستکه‌وته‌ شۆڕسگێڕییه‌ هاوبه‌شه‌کان کرد. له‌نیو ئه‌وانه‌دا لانیکه‌م نیوه‌یان له‌ژێر ئالای ئه‌نارکیستیدا جه‌نگان….

گشت ئه‌مانه‌ نیشانی ده‌ده‌ن، که‌ تۆ چه‌نده‌ به‌ هه‌ڵه‌دا چووی، هاوڕێ لێنین، به‌پێی ئه‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ ئه‌نارکۆ – کۆمونیسته‌کان، پێمان له‌سه‌ر زه‌وی نییه‌، ئه‌وه‌ی که‌ هه‌ڵوێستمان بۆ ئێستا خه‌مناکه‌، ئه‌وه‌ی که‌ خه‌ون به‌ داهاتووه‌وه‌ ده‌بینین. ئه‌وه‌ی له‌م چاوپێکه‌وتنه‌دا پێم وتی، له‌به‌رئه‌وه‌ی که‌ راستییه‌، وه‌لام وه‌رناگرێت. ئه‌وه‌ی که‌ من بۆتم خسته‌روو، پێچه‌وانه‌ی ئه‌و سه‌ره‌نجامه‌یه‌ که‌ تۆ له‌باره‌ی ئێمه‌وه‌ به‌ده‌ستتهێناوه‌. هه‌موو که‌س ده‌توانێت، ئه‌وه‌ ببینێت، که‌ ئێمه‌ ڕه‌گمان له‌ ئێستادا داکوتاوه‌، ئه‌وه‌ی که‌ کارده‌که‌ین و به‌دوای ئامرازگه‌لێكدا بۆ به‌ده‌ست‌ینانی داهاتوو ده‌گه‌ڕێین، له‌ راستیدا ئێمه‌ به‌ په‌یگیرییه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و گرفته‌دا کار ده‌که‌ین ». لێنین له‌ وه‌لامدا ده‌ڵێت:  » له‌وانه‌یه‌ من هه‌ڵه‌ ببم ». [5]

بۆلشه‌ڤیکه‌کان یارمه‌تی ماخنۆ ده‌ده‌ن له‌ گه‌رانه‌وه‌یدا بۆ ئۆکرانیا. گه‌شته‌که‌ی به‌ دژوارییه‌کی فراوان ئه‌نجام دا. جارێکیان خه‌ریكبوو ماخنۆ بکوژرێت. له‌لایه‌ن هێزه‌کانی ئاڵمان- نه‌مساوه‌ گیرا و له‌و کاته‌دا نامیلکه‌ و بڵاوکراوه‌ی ئازادیخوانه‌ی پێبوو. دانیشتوویه‌کی جوله‌که‌ی هولیای پۆله‌، که‌ ماوه‌یه‌ك بوو ماخنۆی ده‌ناسی، توانی به‌ دانی بڕه‌پاره‌یه‌کی زۆر بۆ ئازادبوونی، له‌ مردن بیپارێزێت. کاتێك که‌ گه‌ڕایه‌وه‌ هولیای پۆله‌، ده‌ستیکرد به‌ ڕێکخراوکردنی به‌رهه‌ڵستی دژ به‌ هێزه‌داگیرکه‌ره‌کانی نه‌مسا- ئاڵمانی و ڕژێمه‌ به‌کرێگیراوه‌که‌یان به‌سه‌رۆکایه‌تی هیتمان سکۆرۆپادسکی «Hetman Skoropadsky». ده‌توانرێت بگوترێت بزاڤی ماخنۆڤیستی ‌له‌گه‌ڵ به‌رهه‌ڵستیدا سه‌ریهه‌ڵداوه. ماخنۆ له‌ جولای 1918بۆ ئاوگوستی 1921، سه‌رکردایه‌تی خه‌باتی ئازادیخوازانه‌ی چینی کارگه‌ری دژ به‌ هه‌موو چه‌وسێنه‌ران، چ بۆلشه‌ڤیك و سپییه‌کان (دژه‌شۆڕش) چ ناسیونالیسته‌کان، کردووه‌. له‌ ڕه‌وتی ئه‌م خه‌باته‌دا، توانی خۆی وه‌ك « سه‌رکرده‌یه‌کی گه‌ریلایی لێهاتوو و به‌توانا » بسه‌لمێنێت.[6]

پاش تێكشکانی بزاڤی ماخنۆڤیستی له‌ 1921دا، ماخنۆ بۆ ئۆروپای خۆراوایی دوورخرایه‌وه‌. له‌ 1925دا له‌ پاریس کۆتایی به‌ته‌مه‌نی هات، هه‌ر له‌وێشدا دواسه‌ته‌کانی ژیانی به‌سه‌ربرد. هه‌روه‌ها له‌وێدا وه‌ك هه‌ڵسوراوێکی بزاڤی ئه‌نارکیستی مایه‌وه‌ و شمشێره‌که‌ی گۆڕی به‌ پێنووس ( به‌کاربردنی ده‌ربڕینێکی ڕه‌نگینی ئه‌لێکسانده‌ر سکیردا Alexander Skirda). ماخنۆ به‌ وتار به‌شداری له‌ ڕۆژنامه‌ ئه‌نارکیستییه‌ جۆراوجۆره‌کان و به‌تایبه‌ت له‌ ده‌نگی کارگه‌ر «Dielo Truda» کرد، که‌ بڵاوکراوه‌یه‌کی ئه‌نارکیست-کۆمونیست بوو، له‌ پاریس له‌لایه‌ن « پیته‌ر ئارشینۆڤ»ه‌وه‌ ده‌رده‌کرا، زۆرێك له‌و وتارانه‌ له‌ په‌رتوکێکدا به‌ناوی خه‌بات دژی ده‌وڵه‌ت و وتاره‌کانی تر، بڵاوکرانه‌وه‌. ماخنۆ له‌ بزاڤی ئه‌نارکیستیدا تا کۆتایی ژیانی چالاك مایه‌وه‌.

له‌ پاریس، له‌ ساڵی 1927دا ماخنۆ چاوی به‌ ئه‌نارکیسته‌ ناسراوه‌کانی ئه‌سپانیا بوێناڤێنترا دوڕوتی «Buenaventura Durruti » و فرانسیسکۆ ئاسکازۆ «Francisco Ascaso» که‌وت. وی داکۆکی له‌وه‌ کرد « ‌بارودۆخ بۆ شۆڕشی پێکهاته‌ به‌هێزی ئه‌نارکیستی له‌ ئه‌سپانیا فره‌تر له‌بارتره‌ تاوه‌کو له‌ ڕوسیه‌ »، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ نه‌ك ته‌نیا له‌وێنده‌رێ پرۆلیتاریا و جوتیاران دارای سونه‌تی شۆڕشگێڕانه‌ بوون، به‌ڵکو له‌به‌ر ئه‌وه‌ش که‌ پێگه‌یینی رامیاری له‌ کاردانه‌وه‌کانیدا ده‌بینرا، ئه‌نارکیسته‌کانی ئه‌سپانیا ده‌رکی ڕێکخراوه‌ییان هه‌بوو، ئه‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ له‌ ڕوسیه‌ نه‌مابوو. ڕێکخراوبوونێك، که‌ سه‌رکه‌وتنی له ‌هه‌ناوی هه‌موو شۆڕشه‌کاندا مسۆگه‌ر ده‌کرد. ماخنۆ چالاکییه‌کانی گروپی ئه‌نارکیستی هولیای پۆله‌ و ڕوداوه‌کانی ئۆکرانیای شۆڕشگێری هه‌ژمارکرد:  » کۆمونه‌ کشتکارییه‌که‌مان یه‌کێك بوو له‌ ناوه‌نده‌ زیندووه‌ ئابوری و ڕامیارییه‌کانی سیسته‌مه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌که‌مان. کۆمیونیتییه‌کانی به‌ بنه‌مای خۆپه‌رستی تاکگه‌رایی پشت ئه‌ستور نه‌بوون، به‌ڵکو پشتیان به‌ سه‌ره‌تاکانی هاوپشتی ناوخۆیی و ناوچه‌یی و سه‌رتاسه‌ری به‌ستبوو. به‌ هه‌مانشێوه‌ ئه‌ندامانی کۆمیونیتییه‌کان هه‌ستیان به‌ هاوپشتی له‌ نیوان خۆیاندا ده‌کرد، کۆمیونیتییه‌کان له‌گه‌ڵ یه‌کدی یه‌کییان گرتبوو. ئه‌وه‌ی که‌ به‌رامبه‌ر سیسته‌مه‌که‌مان له‌ ئۆکرانیا ده‌وترا، ئه‌وه‌بوو، که‌ ده‌توانێت به‌رده‌وام بێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ته‌نیا له‌ جوتیاران پێکهاتبوو. ئه‌مه‌ ڕاست نه‌بوو. کۆمیونیتییه‌کانمان تێکه‌ڵه‌یه‌ك بوون له‌ کشتوکاڵی (کێڵگه‌یی) و پیشه‌سازی و ته‌نانه‌ت هه‌ندێکیان ته‌نیا پیشه‌سازی بوون. ئێمه‌ گشت جه‌نگاوه‌ر و کارگه‌ر بووین. کۆمه‌ڵه‌ی گه‌لی بریاره‌کانی ده‌رده‌کرد. له‌ ژیانی سه‌ربازیدا کۆمیته‌ی جه‌نگی پێکهاتوو له‌ نوێنه‌رانی گشت ده‌سته‌ گه‌ڕیلاکان سه‌رپه‌رشتی ده‌کرد. بۆ به‌ ئامانج گه‌یاندن، هه‌موو که‌سێك به‌شداری له‌ کاری به‌کۆمه‌ڵدا کرد، تاوه‌کو به‌ر به‌ سه‌رهه‌ڵدانی توێژی به‌ڕێوه‌به‌ران ئه‌وانه‌ی که‌ چه‌پاوڵی ده‌سه‌ڵات ده‌که‌ن، بگیرێت. ئێمه‌ له‌مه‌شدا سه‌رکه‌توو بووین. [7]

له‌ ساڵی 1936دا له‌گه‌ڵ ده‌ستپێکی جه‌نگی ناوخۆ و شۆڕش له‌ ئه‌سپانیا، ژماره‌یه‌ك له‌ جه‌نگاوه‌رانی سوپای یاخی ماخنۆ چوون بۆ جه‌نگین له‌ ستونی دوڕوتی «Durruti column»دا.

مه‌خابن، مه‌رگی ماخنۆ له‌ 1934دا ڕێگر بوو له‌ ڕاگه‌یاندنه‌ کۆتاییه‌که‌ی بۆ دوو ئه‌سپانی : « ماخنۆ هه‌رگیز جه‌نگینی ڕه‌د نه‌کردۆته‌وه‌. ئه‌گه‌ر زیندوو بم، کاتێك که‌ تیکۆشانه‌که‌تان ده‌ست پێده‌کات، له‌گه‌ڵتان ده‌بم ». له‌ { Paz, Op. Cit., p. 90} وه‌رگیراوه‌.

چالاکی هه‌ره‌ ناسراوی ماخنۆ له‌ دورخراوگه‌ کۆمه‌ڵه‌که‌ی بوو ‌هاوڕا و به‌رگری له‌ سه‌کۆی ڕێکخراوی کۆمونیزمی ئازادیخوازانه‌ «the Organisational Platform of the Libertarian Communists» ناسراو به‌ سه‌کۆ «Platform». سه‌کۆ هه‌وڵی دا، چی له‌ شۆڕشی ڕوسیه‌دا هه‌ڵه‌ بوو لێکبداته‌وه‌ و پێشنیاری ڕێکخراوی ئه‌نارکیستی پته‌وتری له‌ داهاتوودا کرد. ئه‌م بۆچوونه‌ پاش بڵاوبوونه‌وه‌ی مشتومڕێکی توندی له‌گه‌ڵ زۆربه‌ی ئه‌و ئه‌نارکیستانه‌ی که‌ ڕه‌تیان ده‌کرده‌وه‌ به‌ڕێخست. ئه‌م ڕوانگه‌ گۆڕینه‌وه‌یه‌ «debate» به‌زۆری بووه‌ هۆی مشتومڕ«polemic»ی توند و تاراده‌یه‌ك ماخنۆی ته‌ریکخسته‌وه‌ له‌ هه‌ندێك له‌ هاوه‌ڵه‌کانی، له‌وانه‌ ڤۆلین، که‌ دژی سه‌کۆ بوو. هه‌رچه‌نده‌ تا مردنی له‌ 1934دا وه‌ك ئه‌نارکیستێك مایه‌وه‌.

ماخنۆ له‌ به‌ره‌به‌یانی بیست و پێنجی جولای 1934دا مرد و سێ ڕۆژ دواتر جه‌سته‌که‌ی سوتێنرا و خۆڵه‌مێشه‌که‌ی له‌ گۆزه‌یه‌کدا له‌ پێر لەشەیز «Père Lachaise» گۆڕستانی کۆمونه‌ی پاریس. پێنجسه‌د که‌س له‌ هاوڕێیانی ڕوس، فه‌ره‌نسی، ئه‌سپانی و ئیتالی ئاماده‌ی به‌ڕێکردنی ته‌رمه‌که‌ی بوون، له‌وانه‌ ئه‌نارکیستی فه‌ره‌نسی پییه‌ر بێسنارد « Pierre Besnard» و ڤۆلین «Voline» قسه‌یانکرد ( ڤۆلین ئه‌م هه‌له‌ی بۆ ڕه‌تکردنه‌وه‌ی پاگه‌نده‌ی دژه‌ سامیگه‌رایی anti-Semitism بۆلشه‌ڤیکه‌کان قۆسته‌وه‌). هاوسه‌ره‌که‌ی «ماخنۆ»ش، هالینا «Halyna» هاته‌ دوان. به‌مجۆره‌ ژیانی یه‌کێك له‌ جه‌نگاوه‌ره‌کانی ئازادی چینی کارگه‌ر کۆتایی هات.

وشه‌کانی دوروتی « Durruti» بۆ ماخنۆ سه‌رنجڕاکێشتر بوون:  » ئێمه‌ هاتووین سڵاوت له‌ تۆ بکه‌ین، تۆی سیمبولی گشت ئه‌و که‌سه‌ شۆڕشگێڕانه‌ی که‌ له‌ پێناو که‌توارکردنی هزره‌ ئه‌نارکیستییه‌کان له‌ ڕوسیه‌ جه‌نگین و گیانیان به‌ختکرد. هه‌روه‌ها بۆ ده‌ربڕینی ڕێزمان به‌رامبه‌ر ئه‌زموونی ده‌وڵه‌مه‌ندی ئۆکرانیا هاتووین « . [8]

په‌راویزه‌کان:

1. Michael Malet, Nestor Makhno in the Russian Civil War, p. 4
2. Michael Palij, The Anarchism of Nestor Makhno, p. 71
3. David Footman, Civil War in Russia, p. 252
4. Nestor Makhno, My Visit to the Kremlin, p. 18
5. Nestor Makhno, Op. Cit., pp. 24-5
6. David Footman, Op. Cit., p. 245
7. quoted by Abel Paz, Durruti: The People Armed, p. 88-9
8. quoted by Abel Paz, Op. Cit., p. 88

کاره‌ کۆکراوه‌کانی نێستۆر ماخنۆ

The ABC of the Revolutionary Anarchist. (1932).
The Anarchist Revolution
Letter to the Spanish Anarchists. (1932).
In Memory of the Kronstadt Revolt. (1926).
Mahkno’s Response to Malatesta
May Day, (1928). Dyelo Truda. No. 36, p. 2–3. 01 May 1928.
My Visit To The Kremlin
On the History of the Spanish Revolution of 1931 and the Part Played by the Left and Right-Wing Socialists and the Anarchists. (1933).
Summons: A Poem by Makhno
The Struggle Against the State and Other Essays
To the Jews of All Countries. (1927).
Great October in the Ukraine. (1927).

بیبلیۆگرافی

Kubanin, M. Makhnovshchina (Leningrad 1927)
Makhno, N. Russkaia revoliutsiia na Ukraine (Paris 1929)
—. Pod udarami kontr-revoliutsii (Paris 1936)
—. Ukrainskaia revoliutsiia (Paris 1937)
Peters, V. Nestor Makhno: The Life of an Anarchist (Winnipeg 1970)
Arshinov, P. History of the Makhnovist Movement (Detroit–Chicago 1974)
Holota, W. ‘Le mouvement makhnoviste ukrainien, 1918–1921,’ PH D diss, Université des sciences humaines de Strasbourg, 1975
Palij, M. The Anarchism of Nestor Makhno, 1918–1921: An Aspect of the Ukrainian Revolution (Seattle 1977)
Sysyn, F. ‘Nestor Makhno and the Ukrainian Revolution,’ in Ukraine, 1917–1921: A Study in Revolution, ed Taras Hunczak (Cambridge, Mass 1977) و.ك

* مەبەست لە وەرگێڕانی ئەم ژیاننامەیە، ناساندنی ئەم کەسایەتییە شۆڕشگێڕە و ئاشناکردنی خوێنەرانی کوردە بە بەرهەم و نووسینەکانی، نەك پیرۆزکردن و بە بتکردنی کەسایەتییەکی شۆڕشگێڕ، چونکە هاودەمی وی. هەزاران شۆڕشگێڕی گومناو بە خوێن و خەباتی خۆیان ئەو زەمینەیان لەبارکردووە، کە نێستۆر ماخنۆ و دەیانی وەك ئەو بتوانن خامەکانیان ئازادانە هزر و بۆچوونی خۆیان دەربڕن؛ بە واتایەکی تر ئەگەر خوێن و خەباتی ئەو هاوڕێ گومناوانە نەبوایە، بەرهەمەکانی نێستۆر ماخنۆ و کەسانی دیش لەدایك نەدەبوون. و.ك

سه‌رچاوه‌:

PLANCHES d’AUTOCOLLANTS ANTI-GUERRE A IMPRIMER

le Capitalisme c’est la guerre !

(français, anglais, esperanto, turc, kurde, arabe, persan, hébreu)

Modèle d’autocollants anti-guerre à imprimer sur des planches autocollantes adhésives :

(lire la suite pour télécharger la planche complète)

Planche complète d’autocollants A4 à télécharger et imprimer sur des étiquettes autocollantes (format 8 étiquettes / page)

DECLARATION DU DAF SUR LA GUERRE EN SYRIE

Déclaration de la DAF (Action Anarchiste Révolutionnaire) de Turquie sur la guerre en Syrie et la crise des réfugiés

La guerre en Syrie s’intensifie.

Les développements tant attendus ont commencé à se produire à Idlib, où est le dernier point de la guerre [en Syrie] et le dernier point où ont été bloqués les gangs djihadistes soutenus par l’armée Turque (TAF, Turkish Armed Forces). Les troupes de l’armée turque ont été attaquées par des frappes aériennes dans la nuit du 27 au 28 février – peu de temps avant l’expiration de l’ »ultimatum » que la République Turque (Türkiye Cumhuriyeti) avait fixé à l’Armée syrienne pour se retirer des lieux qu’elle occupe à Idlib – Selon des chiffres officiels turcs, 34 soldats sont morts à la suite de cette frappe aérienne effectuée par l’aviation Syrienne toujours selon des sources turques. De son côté, le ministère russe de la Défense à fait une déclaration, envoyant un message à Ankara : les éléments des forces armées turques ne doivent pas quitter les postes d’observation établis conformément à l’accord de Sotchi. Le message « frappant » dans cette déclaration était que « l’armée de l’air syrienne a chercher à frapper des cibles du HTS (Hayʼat Taḥrīr al-Shām, Comité de libération du Levant), zone dans laquelle les troupes armées turques n’étaient pas censées se trouver « . Avec ces déclarations, la Russie a pointé avec insistance le partenariat de la République Turque avec le groupe HTS, groupe issu d’Al-Qaïda et qui est reconnu comme organisation terroriste par le monde entier.
La guerre se développe rapidement, avec le martellement par l’Etat d’un langage sur « l’héroïsme », avec les médias qui à tout vitesse s’équipent avec des uniformes de guerre et avec le fait que la quasi-totalité de l’opposition s’adapte rapidement à cette situation. La dernière frappe aérienne est l’un des tournant historiques de la guerre en Syrie depuis 2011. Nous avons connu l’un de ces tournants historiques le 13 mai 2013, après l’attentat à la bombe à Reyhanlı, qui a coûté la vie à 53 personnes. Après le massacre de Reyhanlı, Erdogan – qui était alors Premier ministre – a déclaré: « Vous savez, maintenant nous sommes en guerre en Syrie ».Bien qu’il n’ait pas dit avec qui ni pourquoi nous étions en guerre en Syrie, nous avons ressenti d’autres reflets choquants de cette guerre dans notre géographie très proches après les massacres de l’aéroport de Suruç, Ankara, Reina, Istanbul Yeşilköy les années suivantes.

Guerre et Opportunisme de l’État

Si la guerre de Syrie a provoqué des conséquences dévastatrices pour les peuples, en revanche, en termes son utilité pour les États de la région ou du monde – et en particulier pour la République Turque – est extrêmement évidente. La République Turque a instrumentalisé la guerre civile en Syrie pour augmenter le nationalisme dans la politique intérieure et pour instaurer l’état d’urgence qui a permis de supprimer de l’opposition de la rue et d’autres pratiques de répression similaires.  De même, avec sa présence militaire et administrative dans des régions telles qu’Afrin, le Bouclier de l’Euphrate et Serekaniye, Erdigan a effectivement rempli les promesses du « néo-ottomanisme » envers sa base nationaliste-conservatrice.

Nous savons que les guerres sont les processus permettant aux États de supprimer l’opposition à l’intérieur de leurs frontières, de faire taire les voix contre le pouvoir, d’arrêter les manifestations et d’habituer la société à des pratiques d ‘ »état d’urgence ». En période de guerre, les pratiques « démocratiques » de l’Etat sont mises de côté. La pression sociale et la passivité augmentent.

Le processus de guerre en cours sera utilisé pour mobiliser davantage encore les mécanismes de pression croissants contre la société. Toute parole forte et toute actions contre le fonctionnement actuel seront punies et la violence d’État deviendra plus évidente. D’une part, l’État façonnera ces processus comme bon lui semble, tandis que d’autre part, il utilisera la guerre à ses fins économiques.

La guerre comme solution à la crise économique

La crise économique détruit la vie des opprimés ; mais la guerre permet de mettre sous le tapis la crise économique !

En décembre, le salaire minimum a été amené à 2 324 livres turques TL (340 euros) ! Selon les déclarations des syndicats, les dépenses alimentaires mensuelles minimales (« seuil de faim » ou seuil de pauvreté extrême) nécessaires à une famille de quatre personnes pour être en bonne santé, avec une alimentation équilibrée et adéquate sont de 2219,45 TL. Soit seulement 105 TL de plus que la seuil de faim ! 43% des travailleurs en Turquie travaillent pour le salaire minimum. Mais rien que pour 2019, le budget dépensé par l’État turc pour les forces armées est de 19 milliards de dollars. Selon les données de 2019, la richesse des 25 patrons milliardaires de Turquie est de 43,1 milliards de dollars. Le nombre de travailleurs qui se sont suicidés parce qu’ils n’ont pas pu subvenir à leurs besoins et à ceux de leur famille au cours des 6 dernières années est de 351 !

Alors que les patrons ajoutent de la richesse à leur richesse, un travailleur e la construction s’est immolé par le feu devant le parlement en criant « Je ne peux pas survivre » ; un ouvrier s’est suicidé parce qu’il ne pouvait pas acheter de pantalon pour son fils ; un jeune travailleur s’est brûlé devant le maire de sa ville parce qu’il n’a pas pu trouver d’emploi, un ouvrier industriel s’est finalement jeté dans une chaudière de fonte à 1600 degrés parce qu’il ne pouvait pas aller jusqu’à la fin du mois avec son salaire.

Pour ceux qui travaillent, souvent la somme qu’ils reçoivent dans la main [les payes sont données en liquide] n’est pas suffisante pour vivre ; ceux qui sont à la recherche d’un emploi n’en trouvent pas et deviennent dépendants d’une bouchée de pain. Alors que la crise économique a amené les opprimés au point de pouvoir leur ôter la vie, les riches ont ajouté de l’argent à leur argent en transformant la crise en opportunité et en créant de nouvelles guerres, sans craindre de rien perdre de leur richesse. De nouvelles guerres signifiaient de nouvelles opportunités pour eux. C’était pour eux  le moment de faire des discours de guerre sur les plateaux de télé, de décorer des soldats et de pleurer les « martyrs » et d’augmenter leurs parts du gâteau avec des marchés publics de guerre qui ne peuvent être contestés.

Détails de la guerre: les immigrants

Il a été signalé qu’après l’attaque aérienne contre les forces armées turques dans la région d’Idlib en Syrie, l’État a décidé de ne pas empêcher les migrants de passer en Europe par voie terrestre ou maritime. Le porte-parole de l’AKP, le parti d’Erdogan, Ömer Çelik a déclaré: « Notre politique en matière de réfugiés est la même, mais il y a une [nouvelle] situation, nous ne sommes plus en mesure de retenir des réfugiés ». De nombreux immigrants à Izmir, Canakkale et Istanbul ont été dirigés vers les plages et la Thrace. Depuis longtemps l’Europe était menacée par l’accélération des mouvements de migrants vers l’Occident en provenance de Turquie, en cas d’aggravation de la situation à Idlib. L’État utilise les immigrants comme une carte dans son jeu à chaque occasion, il a donc joué avec enthousiasme cet « atout » après le 27 février. Le gouvernement turc, qui ne souhaite pas adresser ouvertement son message à l’UE et à l’Occident, le fait par l’intermédiaire de supporters en Syrie, qu’il va chercher menaçant leur vie. L’État turc n’hésite pas à utiliser les immigrants pour assoir sa position stratégique et il sert son message au monde par le biais de ses médias. L’Etat turc essaie de s’ouvrir un espace [géopolitique], celui d’un Etat qui mènerait le heu, et non un Etat qui subirait la partie.

Position stratégique entre les États

La stratégie de guerre de l’État turc, qui est devenue publique après la guerre, n’est pas seulement axée sur les gains politiques et économiques dans la région actuelle. L’objectif est également d’être l’un des États qui a une « influence » dans l’arène politique interétatique. Le gouvernement turc, qui vise à prendre position dans ce domaine en s’impliquant directement ou en soutenant une des parties dans les guerres qui se poursuivent en Libye, à Chypre, en Égypte et en Syrie, tente également d’étendre sa politique intérieure «auto-décrétée» au-delà de ses frontières.

 Cette politique « auto décrétée » a évolué vers une « politique de conquête » avec des intentions nationalistes, et avec le soutien en toutes circonstances des partisans intérieurs de la mentalité conservatrice nationaliste. Le gouvernement essaie d’obtenir sa légitimité en dessinant l’image d’un État qui a une influence sur la politique étrangère et en essayant d’atteindre ce statut par des politiques agressives.

Mais pour eux qui expriment des objectifs à long terme (comme 2023, 2071 (1°) avec une rhétorique épique à chaque occasion, ni les événements du 27 février, ni la perte d’aucune vie à tout autre moment ne sont importants. Alors que chaque projet mégalomane, pétri et façonné conformément aux discours étatistes, est vendu avec des intentions nationalistes et religieuses, le récit des vies perdues dans la guerre n’est pas remis en question et se fond dans l’ambiguïté du martyre de l’État. Quant à ceux qui sont considérés comme des « détails » au nom des intérêts de l’États, ils ne seront pas commémorés ni dans la semaine, ni le mois ou ni l’année à venir.

Ceux qui détiennent le Pouvoir n’hésitent pas à piller la vie de millions de personnes pour leurs propres intérêts et, comme dans chaque guerre, ils essaient d’écraser ceux qui sont opprimés dans cette guerre. Ce que nous devons faire en tant qu’oppressés, ce de ne pas être des pions dans la guerre du Pouvoir. Ce que nous devons faire, c’est défendre nos vies qu’ils essayent de piller, continuer notre lutte contre toute propagande de guerre et construire un monde  libre.

Action révolutionnaire anarchiste

NdT : 2023, centenaire de la République turque. Par ailleurs le roi (reis) Erdogan a fixé un objectif à échéance à ses sujets : 2071, le millénaire de la victoire turque sur Byzance, doit témoigner de la naissance d’une nouvelle ère de domination turque. Les « amis de 2071 » admettront « naturellement » la nécessité d’une fusion charnelle entre la nation et son chef : le reis doit puiser sa légitimité dans la nation pour incarner son passé et son futur, honorer ses « martyrs » dont le sang « a transformé la terre en patrie » et le « tissu en drapeau », et doter le pays d’une puissance digne de son rang.
https://anarsistfaaliyet.org/bildiriler/suriyedeki-savas-buyuyor/

SOLIDARITE AVEC LES POPULATIONS DU ROJAVA ! DENONÇONS L’ETAT TURC ET SON ALLIE AMERICAIN !

Le Forum des Anarchistes de langue Kurde (KAF) est le plus ancien groupe anarchiste de langue kurde. Il était déjà actif dans la diaspora et à l’intérieur et publiait des brochures en Kurde (dont certaines sur notre ancien site internet http://sipncntait.free.fr) à l’époque où Ocalan n’avait pas encore lu Bookchin et continuait d’ânonner ses slogans marxistes-léninistes.

Nous publions ci-après une traduction et l’original de leur appel à la solidarité avec toutes les populations du Rojava (et pas simplement sur des considérations ethniques kurdes), tout en appelant à se défier des partis politiques et des Etats.

Le Forum des Anarchistes de langue Kurde (KAF) est le plus ancien groupe anarchiste de langue kurde. Il était déjà actif dans la diaspora et à l’intérieur et publiait des brochures en Kurde (dont certaines sur notre ancien site internet http://sipncntait.free.fr) à l’époque où Ocalan n’avait pas encore lu Bookchin et continuait d’ânonner ses slogans marxistes-léninistes.

Nous publions ci-après une traduction et l’original de leur appel à la solidarité avec toutes les populations du Rojava (et pas simplement sur des considérations ethniques kurdes), tout en appelant à se défier des partis politiques et des Etats.

Solidarité avec les populations du Rojava, dénonçons l’Etat Turc et ses alliés américains

Nul doute que le fait d’ignorer les expériences de l’histoire conduira à répéter ces mêmes expériences. Ce qui se passe actuellement au Rojava prouve cette affirmation.

Au Kurdistan irakien (Bashour), le mouvement nationaliste kurde de 1961 à 1975 était en guerre avec le gouvernement irakien, exigeant l’autonomie du peuple kurde, avec le soutien et l’aide des États-Unis et de leurs alliés. Le mouvement s’est effondré le 6 mars 197, dans les 24 heures qui ont suivi la suppression du soutien fourni par Mohammad Reza Pahlavi, alors à la tête du régime iranien. L’effondrement s’est produit lorsque les deux régimes, l’Irak et l’Iran, ont conclu un pacte.

Le mouvement kurde au Kurdistan irakien n’est pas le seul à avoir connu une expérience amère avec les États-Unis. En fait, d’autres mouvements soutenus par les États-Unis ont connu le même sort. [on peur aussi citer les républicains et anarchistes espagnols qui ont été lâchés par les alliés après la seconde guerre mondiale, ces derniers préférant faire alliance avec le fasciste Franco]

Après toutes ces expériences dans la région, un autre parti politique, le Parti de l’union démocratique du Rojava (PYD), est tombé dans le piège des États-Unis en 2015. Le PYD est devenu le principal allié des États-Unis dans la lutte contre le groupe terroriste DAESH. En conséquence, le PYD a sacrifié des milliers et des milliers de membres des Forces démocratiques syriennes (FDS) parmi ces hommes et ces femmes qui ont été les meilleurs du monde, rejoins par de nombreux combattants étrangers qui ont également participé.

Dès le début, il était clair pour nous qu’après KOBANE, tout combat, sauf la légitime défense, servait les intérêts américains et européens plutôt que les intérêts kurdes au Rojava.

Le PYD, allié aux États-Unis, a été un autre facteur qui a gêné les états turc et syrien et les a rendus plus agressifs. L’invasion d’Afrin par la Turquie en janvier 2018 et maintenant celle du Rojava en sont des exemples.

Il est absolument évident que les États-Unis ont utilisé le mouvement kurde en Irak pour leurs seuls intérêts politiques, économiques et militaires. Aujourd’hui ils font une nouvelle fois la même chose aux Rojava. En d’autres termes, de la même façon que les États-Unis ont abandonné les kurde d’Irak en 1975, en laissant le régime irakien et le régime iranien conclure un pacte aux dépens des Kurdes, ils font de même avec le Rojava. La seule différence est que cette fois ce pourrait être pire qu’en 1975. Nous savons tous à quel point l’envahisseur sera brutal, n’hésitant pas à causer de nombreux morts et destructions.

Nous, anarchistes, où que nous vivions et quelle que soit notre langue, sommes solidaires des exploités, où qu’ils se trouvent et de ceux qui vivent dans les terribles conditions des guerres. Nous estimons qu’il est de notre devoir de soutenir et d’être solidaires avec les populations et les voix libertaires, mais pas avec les partis politiques, les gouvernements ni les États.

Nous avons toujours pensé que le pouvoir du PYD au Rojava provoquerait un désastre pour ses habitants. Nous pensions que le PYD, comme tous les autres partis politiques, essayait de s’allier aux forces puissantes uniquement pour atteindre ses objectifs politiques. Nous avons vu cela lorsque le PYD à Dihok s’est compromis avec le Parti démocrate kurde irakien (PDKi) et le Conseil national kurde syrien pour les partis d’opposition kurdes (ENKS). Dans ce pacte, le PYD a offert à l’ENKS 40 sièges [parlementaires] sans consulter les habitants du Rojava. Nous avons également constaté que le PYD avait agi en tant qu’un puissant parti autoritaire en transformant les YPG / J qui étaient au départ des forces volontaires communautaires en ses propres troupes exclusives. Négociant avec Assad, changeant sa direction, dominant la situation au Rojava. Le PYD a fait tout cela à l’insu des habitants de Rojava.

En conséquence, nos camarades n’ont jamais cessé de critiquer le PYD et la situation au Rojava. Nous souhaitons maintenant aux habitants de Rojava, bien qu’il soit surement un peu tard, qu’il soit encore possible de faire quelque chose de positif. Les assemblées, les groupes et les organisations de masse dans les villes et les villages après avoir vaincu les envahisseurs ou après le cessez-le-feu peuvent ramener les autorités et le pouvoir vers une auto-administration sociale. Nous pensons également qu’il est temps que les habitants du Rojava apprennent à ne pas faire confiance aux partis politiques, à échapper aux jeux auxquels le PYD et les autres partis politiques jouent, où le peuple est le principal perdant.

Pour le moment, le Rojava se dresse contre l’invasion de l’empire néo-ottoman. En tant que révolutionnaires, il est de notre devoir de les soutenir de toutes les manières possibles. Notre soutien à Rojava n’est pas dû au fait que la population est principalement kurde, mais au fait que nous sommes contre toutes sortes de guerres. Ce sont toujours les civils comme les pauvres, les vulnérables, les femmes, les personnes âgées et les enfants qui en paient le premier prix.

Cette guerre, qui a débuté aujourd’hui, le 09 Octobre, a été lancée par l’État turc et ses proxy supplétifs, parmi lesquelles des nationalistes arabes et turcs, l’ENKS et peut-être le gouvernement régional kurde (KRG). La guerre partout apporte des catastrophes inséparables de la société de classes et du capitalisme. Nous sommes également opposés à tous les types de pouvoir, de domination, de systèmes hiérarchiques et de supériorité de classe, car ils provoquent l’oppression de la population de masse et privent le peuple de la capacité de se diriger lui-même

Notre alternative sociale est l’auto-administration des cantons et des communautés, en dehors du contrôle des partis politiques, des états et de tout type d’organisation hiérarchique. Nous dénonçons Erdogan et ses alliés pour avoir envahi le Rojava et les tenons pour responsables de ce qui s’y passe. Notre coeur et nos esprits sont avec les habitants du Rojava.

Non à l’État, aux partis politiques, à la guerre, à l’invasion, à la terreur.

Oui à la solidarité, à la liberté, à l’égalité, à la justice sociale et à l’auto-administration sociale

Forum anarchiste de langue kurde (KAF)

8 octobre 2019.

هاوپشتی لەتەک دانیشتووانانی ڕۆژاوا، ڕسواکردنی دەوڵەتی تورکیە و هاوپەیمانەکانی دەوڵەتی ئەمەریکا

ئەزموون-وەرنەگرتن لە مێژوو، دووبارەبوونەوەی مێژووی شکستەکان بەرەنجامی دەبێت، بەڵام وەک گاڵتەجاڕییەک! ئەوەی لەم ساتە لە ڕۆژاوا ڕوودەدات، ڕێک ئەوەیە؛ سەرباری شکشتی پارتییەکانی کوردایەتی و بزووتنەوەی چەکداریی کوردان 1961-1975 لە کوردستانی بەشی عیراق بەهۆی هاوپەیمانی لەتەک دەوڵەتی ئەمەریکا و هاوپەیمانە ناوچەییەکانی، پاش چل ساڵ لە ئەزموونگیری گەلان لە گەمە ڕامیارییەکانی دەوڵەتی ئەمەریکا، کەچی پارتییەکی دیکە لە ڕۆژاوا دەکەوێتەوە هاوپەیمانی لەتەک دەوڵەتی ئەمەریکا و لاوانێکی گیانفیدای ئازادیخواز کە لە جەنگی کۆبانێ زیندوومابوون، دەکاتە قوربانی پلانەکانی دەوڵەتی ئەمەریکا، ئەو کات ئێمە وەک ئەنارکیستانی کوردیی-زمان هەوڵماندا ئەوە ڕۆشنبکیەنەوە، کە بەشداریکردنی پلانە سەربازییەکانی دەوڵەتی ئەمەریکا، سەرەنجامەکەی بەس بە کوشتدانی لاوانی ئازادیخواز و خۆلاوازکردن و لەبارکردنی زەمینەی داگیرکردنی ڕۆژاوا دەبێت چ لەلایەن دەوڵەتی تورکیە، چ گەڕانەوەی لەشکری دەوڵەتی سوریە.

ئێستا ئیدی هیچ شتێک ناڕۆشن و مایەی گومان نییە، وەک ساڵی 1975 دەوڵەتی ئەمەریکا لە سەرانی بزووتنەوەی چەکداریی کوردایەتی و شای ئێران هاوپەیمانی ئەو کاتەی، توانی ئەو بزوتنەوەیە چەکدارییە بۆ خزمەتی پلانە ئابووریی و ڕامیاریی و سەربازییەکانی خۆی بەکاربەرێ و لەنێوبەریت. پاش چل ساڵ دەکرا بە ئەزموونوەرگرتن خەڵک ڕووبەڕووی خۆکوژییەکی ئاوا نەکرێتەوە و بە هۆی وابەستەیی هاوپەیمانی دەوڵەتی ئەمەریکا ڕۆژاوا لاوازنەکرێت و بۆ لەشکرکێشیی ئەردۆگان زەمینە نەڕەخسێنێت.

ئێمە وەک ئەنارکیستان لە هەر کوێیەک بژین و بە هەر زمانێک بدوێین، هاوپشتیکردنی خەڵکی چەوساوەو و ژێردەست و جەنگزەدە بە ئەرکی خۆمان دەزانین، هاوپشتی لەتەک خەڵکی سڤیل و بزووتنەوە و ئاراستە ئازادیخواز و رزگاریخوازەکان، نەک پارتییەکان و دەسەڵاتداران و حکومەت و دەوڵەتان. ئێمە وەک سەکۆی (ئەنارکیستانی کوردیی-زمان) هەردەم بوونی پەیەدە و دەسەڵاتی بێچەندوچوونی پشتپەردەی ئەو پارتییە بە پاژنەی ئاشیلی کۆمەڵی ڕۆژاوا زانیوە و ڕەتکردووەتەوە بە دیاریکراوی لە کاتی ڕێکەوتننامە ڕسواکەی ئەو لە دهۆک لەتەک (پدک و پارتییەکانی ئەنەکەسە کە 40 کورسییان بە ئەنەکەسە بەخشین و بەخشینی کورسیی دەسەڵات بە ئەوان لە سەروویی بڕیاری خەڵک، هەروەها سازشی ئەوان لەتەك ئەسەد، گۆڕینی هێزەکانی یەپەگە و یەپەژە بە هیزێکی میلیشیای پەیەدە، کە پێشتر ئەوان هێزێكی خۆبەخشی بەرگریی کۆمۆنێتییەکان و لە کۆمۆنێتییەکانەوە ڕێکخرابوون، پاوانکردن و خۆزاڵکردن بەسەر بارودۆخ و ناوچەکە، شەڕکردن پەرەدان بە شەڕ و دەسەڵاتی پەیەدە، بەبێ گەڕانەوە بۆ بڕیاری خەڵک، ئەو کات لەسەر بنەمای ئەو شتانە زۆر بە ڕۆشنی ڕەخنەی خۆمان ئاراستەی هەبوونی (حزبی قائد) کرد و بە سەرەنجامبوونی ئەم ڕۆژەش ئاماژەمانداوە، کە وەک هەمیشە پارتییەکان بە خەون و ئامانجی بزووتنەوە جەماوەریی و کۆمەڵایەتییەکان بازرگانیدەکەن، ئێستاش دەڵێینەوە، تاکو خەڵکی ڕۆژاوا دەسەڵاتی بێچەندوچوونی پشتپەردەی پەیەدە و ڕێکخستنە حکومەتییەکەی پووچەڵنەکاتەوە، هەردەم ئەگەری گورگان-خواردی هەیە، هەرچەندە درەنگ کەوتووە و کاتی جەنگە، بەڵام دەکرێت هەر ئێستا ئەنجوومەن و ڕێکخستنە جەماوەریی و کۆمەڵایەتییە

سەربەخۆکان هەوڵی لەدەستگرتنی بەڕێوەبەردنی گوند و شارەکان بدەن و پاش شکاندن یان وەستاندنی هێرشی دەوڵەتی تورکیە، دەستی پەیەدە و سەرانی ئەو پارتییە وەک هەموو پارتییەکانی دیکە لە بەڕێوەبردنی کۆمەڵ کۆتابکەن و چیدیکە ڕێگەنەدەن، کە پارتییەکان بە چارەنووسی خەڵک گەمەبکەن و لە سەرووی خەڵکەوە هاوپەیمانی ببەستن و بە پارتییەکانی دیکە دەسەڵات ببەخشن.

دەکرێت و دەتوانرێت هەموو لایەنێك بە تایبەتی ڕۆژاوا ئەزموون وەربگرێت و چیدیکە بۆ پارتییە ڕامیارییەکان پەنانەبات و بە ئەوان متمانە نەبەخشێت و نەکەوێتە داوی گەمەی ڕامیاریی پارتییایەتی، کە هەمیشە خەڵک باجی ئەو گەمە ڕامیارییانە دەدات، زیانمەند دەبێت.

ئێستا کە ڕۆژاوا لەبەردەم هەڕەشەی لەشکری نیئۆ-ئوسمانییەکان وەستاوە، ئێمە بە ئەرکی شۆڕشگەرانەی خۆمان دەزانین لە ڕۆژاوا وەک هەر کۆمەڵێکی دیکەی جیهان هاوپشتیبکەین، وەک ئەرکێکی ئەنارکیستیی خۆمان، نەک لەبەرئەوەی کە ئەوان وەک ئێمە بە زمانی کوردیی قسەدەکەن. ئێمە لە ڕۆژاوا بە هەموو پێکهاتە ئێتنیی و ئایینی و کولتوورییەکانی پشتیوانیدەکەین و بە هەموو شێوەیەک دژی هێرش و جەنگین چ هێرشی لەشکریی تورکیە بێت، یان ئاواژەگێڕیی دەسڵاتدارانی هەرێم لە ڕێگەی پارتییەکانی ئەنەکەسە و هێرشی لەشکری سوریە، یان هێرشی میلیشیا ناسیونالیست و ئیسلامییە عەرەبەکان بێت.

ئێمە خۆمان بە پشتیوانی بێچەندوچوونی گەلان و بزووتنەوە ئازادیخواز و ڕزگاریخوازەکانی سووریە هەین، ئێمە دژی جەنگین، چ جەنگی ئابووریی و ڕامیاریی و چ جەنگی سەربازیی، ئێمە دژی کوشتن و تیرۆر هەین و جەنگ و تیرۆر بە دیاردەی جیانەکراوەی سیستەمی چینایەتیی دەزانین.

ئێمە دژی هەموو سیستەمێکی ڕامیاریی و بەڕێوەبردنێکی سەروو خەڵکی هەین، چونکە ئێمە دژی سەروەریی چینایەتیین بە هەموو ناو و ڕەنگ و شێوەکانییەوە.

ئەڵتەرناتیڤی ئێمە خۆبەڕێوەبەری کۆمەڵایەتیی کۆمەڵەکانە بەبێ هەبوونی پارتییەکان و بەبێ پێکهاتە نێوەندگەرا و قووچکەییەکان. ئێمە هەوڵەکانی ئەردۆگان و هاوپەیمانانی ئەو ڕسوادەکەین و سات بە سات دڵمان لەتەک دڵی دانیشتووانی کانتۆنەکانی ڕۆژاوا لێدەدات.

نا بۆ دەوڵەت و پارتییایەتی و لەشکر و جەنگ و تیرۆر و کوشتار
بەڵێ بۆ ئازادی و یەکسانی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتیی
بەرەو خۆبەڕێوەبەریی کۆمەڵایەتیی گشت کۆمەڵەکانی جیهان

سەکۆی ئەنارکیستانی کوردیی-زمان (کاف)
٠٨ی ئۆکتۆبەری 2019

https://www.facebook.com/ANARKISTAN/posts/1107145869479755?

Traduction en espagnol : http://blog.cnt-ait.info/post/2019/10/24/Solidaridad-Rojava

Traduction en anglais :